DieuChinh.comĐiều Chỉnh
Điều chỉnh lương trong doanh nghiệp

Lương thử việc khi lương được điều chỉnh: mức tối thiểu, thời hạn và cách tính

Lương thử việc ít nhất bằng bao nhiêu phần lương chính thức, thời gian thử việc tối đa, và khi lương tối thiểu vùng tăng giữa kỳ thử việc thì tính lại thế nào.

Young new employee being shown around a bright bakery kitchen in Hue by an older colleague, both seen from behind near stainless steel counters, morning light

Theo Bộ luật Lao động 2019, tiền lương trong thời gian thử việc do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của chính công việc đó. Mức này tính trên lương của công việc sẽ làm sau thử việc, nên khi lương của vị trí đó được điều chỉnh, lương thử việc cũng phải xem lại. Thời gian thử việc có giới hạn tối đa theo loại công việc, và mỗi công việc chỉ được thử việc một lần.

Bài này dành cho doanh nghiệp đang tuyển người và người lao động sắp đi làm. Bài nêu những con số luật định đã rõ ràng trong Bộ luật Lao động 2019, kèm dặn tra lại vì luật có thể được sửa. Mọi số tiền là ví dụ giả định.

Thời gian thử việc tối đa theo loại công việc

Thời gian thử việc do hai bên thoả thuận dựa trên tính chất công việc, nhưng không được vượt quá giới hạn sau theo Bộ luật Lao động 2019:

Loại công việcThời gian tối đa
Người quản lý doanh nghiệp theo luật doanh nghiệp, luật quản lý vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệpKhông quá 180 ngày
Chức danh cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lênKhông quá 60 ngày
Chức danh cần trình độ trung cấp; công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụKhông quá 30 ngày
Công việc khácKhông quá 6 ngày làm việc

Ngoài các mức trên, cần nhớ: không áp dụng thử việc với người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới một tháng; mỗi công việc chỉ thử việc một lần. Một số doanh nghiệp kéo dài thử việc bằng cách ký hai hợp đồng thử việc liên tiếp, hoặc đổi tên vị trí để thử việc lại — đó là cách làm sai. Nếu luật được sửa đổi sau thời điểm bạn đọc bài, hãy tra lại văn bản hiện hành.

Tính lương thử việc: 85% của mức nào

Điểm mấu chốt là con số 85% tính trên mức lương của công việc mà người lao động sẽ làm, không phải trên một mức tuỳ ý hay mức tối thiểu vùng. Nếu thang bảng lương của công ty xếp vị trí nhân viên kinh doanh bậc 1 ở mức 10 triệu đồng (ví dụ giả định), thì lương thử việc thoả thuận ít nhất phải bằng 8,5 triệu đồng. Thoả thuận cao hơn, kể cả bằng 100%, là hoàn toàn được.

Nên phân biệt mức lương theo công việc với tổng thu nhập. Nếu vị trí có phụ cấp, nhiều công ty ghi lương thử việc chỉ tính trên lương chính và không trả phụ cấp trong thời gian thử việc. Luật nói "mức lương của công việc đó"; cách hiểu chi tiết về các khoản phụ cấp có thể khác nhau, nên tốt nhất hai bên ghi rõ trong thoả thuận thử việc những khoản nào được trả, mức bao nhiêu.

Một câu hỏi hay gặp: lương thử việc có được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng không? Luật tính 85% theo lương công việc, mà lương công việc đã phải từ mức tối thiểu trở lên, nên về số học, 85% có thể rơi xuống dưới mức tối thiểu với những vị trí trả sát sàn. Cách hiểu về trường hợp này chưa thống nhất hoàn toàn; cách an toàn cho doanh nghiệp là không trả lương thử việc thấp hơn mức tối thiểu của vùng. Người lao động gặp trường hợp này nên hỏi cơ quan quản lý lao động hoặc luật sư để có câu trả lời theo văn bản hiện hành.

Khi lương được điều chỉnh giữa kỳ thử việc

Lương tối thiểu vùng tăng. Nếu mức lương của vị trí đang thấp hơn mức tối thiểu mới, công ty phải nâng mức lương của vị trí đó. Khi lương công việc đổi, mức 85% cũng đổi theo từ ngày áp dụng. Người đang thử việc cần được tính lại phần còn lại của kỳ thử việc theo mức mới.

Công ty sửa thang bảng lương. Nếu thang lương mới nâng mức của vị trí, người đang thử việc nên được áp mức mới từ ngày thang lương mới có hiệu lực, vì cam kết 85% gắn với lương công việc. Nếu thoả thuận thử việc đã ghi một con số cố định cao hơn 85% của mức mới thì giữ con số đó.

Người thử việc được đổi sang vị trí khác. Đổi sang công việc khác thì về nguyên tắc đó là thử việc cho công việc khác, cần thoả thuận lại cả mức lương lẫn thời gian. Đừng để người lao động đã thử việc gần hết thời hạn ở vị trí này rồi bị "thử lại" ở vị trí kia mà không có văn bản.

Ví dụ giả định. Vị trí nhân viên bán hàng có mức lương 6 triệu đồng, lương thử việc thoả thuận đúng 85% là 5,1 triệu đồng. Giữa kỳ, công ty nâng mức của vị trí lên 6,4 triệu đồng do lương tối thiểu tăng. Từ ngày áp dụng, lương thử việc ít nhất phải là 5,44 triệu đồng. Các con số chỉ để minh hoạ, không phải mức thật.

Những hiểu lầm về lương thử việc

"Thử việc thì trả bao nhiêu cũng được vì chưa phải nhân viên chính thức." Sai. Người thử việc vẫn được luật lao động bảo vệ: lương ít nhất 85% mức của công việc, thời gian có giới hạn, có quyền được thông báo kết quả. Doanh nghiệp trả thấp hơn mức luật định là vi phạm, dù người lao động đã ký đồng ý.

"Thử việc không được tính làm thêm giờ." Người thử việc làm thêm giờ vẫn được trả tiền làm thêm theo các mức luật định, chỉ khác là đơn giá giờ tính trên lương thử việc. Điều kiện làm thêm giờ, như phải có sự đồng ý của người lao động và không vượt giới hạn số giờ, cũng áp dụng như với người đã chính thức.

"Không đạt thử việc thì công ty không trả lương." Kết quả thử việc không ảnh hưởng đến tiền lương của những ngày đã làm. Doanh nghiệp phải trả đủ lương thử việc cho toàn bộ thời gian người lao động đã làm việc, kể cả khi quyết định không nhận.

"Thực tập sinh và người thử việc là một." Học nghề, tập nghề, thực tập theo chương trình đào tạo là quan hệ khác với thử việc, có quy định riêng về thời gian và tiền lương. Một người được tuyển để làm việc thật mà bị gọi là thực tập sinh để trả thấp hơn mức thử việc là cách gọi tên sai bản chất; nên hỏi rõ trước khi nhận.

Kết thúc thử việc: thông báo, chuyển chính thức và mức lương mới

Khi thời gian thử việc kết thúc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả cho người lao động. Nếu thử việc đạt yêu cầu và trước đó hai bên ký thoả thuận thử việc riêng, thì hai bên tiếp tục giao kết hợp đồng lao động; nếu nội dung thử việc nằm ngay trong hợp đồng lao động, thì hợp đồng tiếp tục thực hiện. Nếu không đạt, thoả thuận thử việc chấm dứt. Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền huỷ bỏ thoả thuận mà không cần báo trước và không phải bồi thường.

Ngày chuyển chính thức cũng là ngày lương nhảy từ mức thử việc lên mức chính thức. Một lỗi hay gặp ở công ty nhỏ là quên thông báo, người lao động cứ làm tiếp, và tháng sau vẫn nhận lương thử việc. Khi đã hết thời hạn thử việc tối đa theo luật mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc, họ phải được trả theo mức lương chính thức. Phần chênh nếu đã trả thiếu cần được truy trả.

Chuyện bảo hiểm trong thời gian thử việc phụ thuộc hình thức: thử việc bằng thoả thuận riêng hay ghi ngay trong hợp đồng lao động thì nghĩa vụ đóng bảo hiểm bắt buộc có thể khác nhau. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mở rộng diện đóng bắt buộc, nên doanh nghiệp nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội cơ sở để làm đúng cho trường hợp của mình.

Doanh nghiệp: soạn thoả thuận thử việc gọn và đúng

Thoả thuận thử việc không cần dài nhưng nên có các nội dung sau, theo thứ tự này:

  1. Thông tin hai bên, công việc thử việc và nơi làm việc.
  2. Thời gian thử việc, ngày bắt đầu và ngày kết thúc, không vượt giới hạn luật định cho loại công việc.
  3. Mức lương của công việc khi chính thức và mức lương thử việc, ghi cả hai con số để dễ đối chiếu tỷ lệ.
  4. Các khoản phụ cấp có trả hay không trong thời gian thử việc.
  5. Thời giờ làm việc, nghỉ ngơi; cách tính làm thêm giờ nếu có.
  6. Tiêu chí đánh giá kết quả thử việc và người đánh giá.
  7. Cam kết thông báo kết quả trước hoặc ngay khi hết thời gian thử việc.

Ghi cả mức chính thức lẫn mức thử việc là thói quen tốt: khi lương của vị trí được điều chỉnh, mọi người nhìn vào là biết phải tính lại thế nào. Người lao động nhận được thoả thuận chỉ ghi một con số thử việc mà không ghi mức chính thức thì nên hỏi lại cho rõ.

Người lao động: những dấu hiệu nên hỏi lại trước khi nhận việc

Đọc thoả thuận thử việc trước ngày đi làm và hỏi lại nếu gặp một trong các tình huống sau:

  • Thời gian thử việc dài hơn giới hạn cho loại công việc của bạn, ví dụ công việc phổ thông mà ghi thử việc hai tháng.
  • Không ghi mức lương chính thức, chỉ ghi lương thử việc.
  • Lương thử việc thấp hơn 85% mức lương chính thức đã được hứa khi phỏng vấn.
  • Yêu cầu đặt cọc tiền hoặc giữ bản gốc giấy tờ tuỳ thân, văn bằng — người sử dụng lao động không được làm việc này.
  • Hợp đồng ngắn dưới một tháng nhưng vẫn có điều khoản thử việc.
  • Được hứa chuyển chính thức nhưng không nói rõ ngày nào và ai thông báo.

Hỏi lại không có nghĩa là gây khó dễ. Một doanh nghiệp làm ăn đàng hoàng sẽ sẵn lòng ghi rõ những điểm này. Gặp tình huống phức tạp hơn, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc cơ quan quản lý lao động nơi làm việc.

Câu hỏi thường gặp

Thử việc có được ký nhiều lần cho cùng một công việc không?

Không. Theo Bộ luật Lao động 2019, mỗi công việc chỉ được thử việc một lần. Nếu doanh nghiệp muốn đánh giá thêm sau khi thử việc kết thúc, cần quyết định nhận hay không nhận, không được ký thêm một kỳ thử việc nữa cho cùng công việc đó.

Lương thử việc có được trả bằng 100% lương chính thức không?

Được. Luật chỉ đặt mức sàn là 85% mức lương của công việc, còn trả cao hơn là thoả thuận có lợi cho người lao động và hoàn toàn hợp lệ. Nhiều doanh nghiệp chọn trả đủ để thu hút người giỏi hoặc để đơn giản hoá bảng lương.

Nghỉ ngang trong thời gian thử việc có phải bồi thường không?

Trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền huỷ bỏ thoả thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Tuy vậy người lao động vẫn được trả lương cho những ngày đã làm, và nên báo sớm để việc bàn giao gọn gàng.

Hết thời gian thử việc mà công ty không báo kết quả thì sao?

Doanh nghiệp có nghĩa vụ thông báo kết quả khi kết thúc thử việc. Nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc sau khi hết thời hạn, cách hiểu thông thường là quan hệ lao động đã chuyển sang chính thức và phải trả lương chính thức. Người lao động nên đề nghị xác nhận bằng văn bản để tránh tranh chấp sau này.

Làm thêm giờ trong thời gian thử việc tính theo lương nào?

Tiền làm thêm giờ tính trên đơn giá tiền lương thực trả của công việc đang làm. Trong thời gian thử việc, lương thực trả là lương thử việc, nên đơn giá giờ tính theo mức đó, nhân với tỷ lệ làm thêm theo luật. Bài riêng trong danh mục này hướng dẫn cách tính chi tiết.

Thử việc có được hưởng phép năm không?

Thời gian thử việc, nếu sau đó người lao động tiếp tục làm việc cho doanh nghiệp, thường được tính vào thời gian làm việc để tính ngày nghỉ hằng năm theo hướng dẫn của luật lao động. Cách tính chi tiết nằm ở văn bản hướng dẫn, nên tra lại quy định hiện hành hoặc hỏi bộ phận nhân sự.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138