Người đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, như trợ cấp mất sức lao động hay trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng, thường được điều chỉnh trong cùng văn bản với lương hưu. Tuy vậy danh sách nhóm được điều chỉnh, cách tăng và khoản cộng thêm do từng văn bản quy định, nên không phải đợt nào mọi nhóm cũng được áp giống người hưởng lương hưu.
Bài này giải thích các nhóm hay có tên trong văn bản điều chỉnh, chỗ giống và khác với lương hưu, trường hợp một người nhận nhiều khoản, và cách kiểm khi trợ cấp của mình không tăng. Trợ cấp xã hội và trợ cấp người có công đi theo cơ chế khác, chỉ nhắc ở đây; chi tiết nằm ở các chuyên mục tương ứng của trang. Không có mức tiền hay tỷ lệ của đợt cụ thể nào trong bài.
Những ai đang nhận trợ cấp hằng tháng mà không phải lương hưu
Bên cạnh người hưởng lương hưu, quỹ bảo hiểm xã hội và ngân sách còn chi trả hằng tháng cho một số nhóm khác. Nhóm hay được nhắc nhất là người hưởng trợ cấp mất sức lao động theo chế độ trước đây: họ nghỉ việc vì suy giảm sức khoẻ khi chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, và được trả trợ cấp hằng tháng. Nhóm này không còn phát sinh người mới theo chế độ cũ, nhưng nhiều người vẫn đang hưởng.
Nhóm thứ hai là người bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp với mức suy giảm khả năng lao động đủ để hưởng trợ cấp hằng tháng. Nhóm thứ ba là cán bộ xã, phường, thị trấn trước đây nghỉ việc và hưởng trợ cấp hằng tháng theo quy định áp cho họ. Ngoài ra còn một số nhóm hưởng trợ cấp hằng tháng theo các quyết định riêng của Nhà nước dành cho những đối tượng đặc thù.
Điểm chung của các nhóm này: họ nhận một khoản cố định hằng tháng, và khoản đó cũng bị giá cả bào mòn như lương hưu. Vì vậy khi Chính phủ điều chỉnh lương hưu, các nhóm này thường được xét điều chỉnh cùng lúc, trong cùng văn bản.
Giống và khác với lương hưu trong một đợt điều chỉnh
Thường cùng văn bản, cùng thời điểm. Phần đối tượng của văn bản điều chỉnh lương hưu thường liệt kê cả các nhóm trợ cấp hằng tháng. Khi đó thời điểm áp dụng giống nhau, cơ quan chi trả xử lý cùng đợt.
Tỷ lệ tăng chung có thể giống nhau. Nhiều đợt áp cùng một tỷ lệ cho cả lương hưu và các khoản trợ cấp hằng tháng. Nhưng đừng mặc định; có văn bản có điều khoản riêng cho nhóm nào đó.
Khoản cộng thêm có thể không áp. Khoản cộng cho người có mức hưởng thấp có lúc chỉ dành cho người hưởng lương hưu, có lúc mở rộng sang người hưởng trợ cấp mất sức lao động. Đọc kỹ câu chữ của điều khoản đó.
Cách xác định mức nền giống nhau. Mức nền là khoản trợ cấp hằng tháng ngay trước thời điểm áp dụng, không gồm các khoản khác bạn nhận cùng lúc. Phép tính giống hệt bài tính lương hưu sau điều chỉnh trong chuyên mục này.
Trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: hai lớp cần phân biệt
Trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng có điểm riêng: mức ban đầu được tính theo mức suy giảm khả năng lao động và một mức gốc do quy định áp dụng tại thời điểm hưởng. Sau đó, người đang hưởng được điều chỉnh theo các văn bản điều chỉnh của Chính phủ, thường cùng với lương hưu. Hai lớp này dễ bị trộn khi người hưởng đọc tin về mức gốc thay đổi.
Nếu mức suy giảm khả năng lao động của bạn thay đổi sau khi giám định lại, mức trợ cấp được tính lại theo quy định, đó là việc khác hẳn với đợt điều chỉnh chung. Kết quả giám định lại và thủ tục đi kèm do cơ quan có thẩm quyền xác định.
Vì các quy định về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp có nhiều chi tiết kỹ thuật, khi có thắc mắc về mức của mình, bạn nên hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội đang chi trả, mang theo quyết định hưởng trợ cấp và biên bản giám định gần nhất. Đừng suy mức của mình từ mức của người khác, vì mức suy giảm và thời điểm hưởng của mỗi người khác nhau.
Một người nhận nhiều khoản: mỗi khoản đi theo đường riêng
Không hiếm người vừa hưởng lương hưu vừa hưởng trợ cấp tai nạn lao động, hoặc vừa hưởng trợ cấp mất sức lao động vừa là thân nhân người có công. Bảng dưới gom nguyên tắc để bạn tách từng khoản khi kiểm:
| Khoản | Điều chỉnh theo | Gợi ý khi kiểm |
|---|---|---|
| Lương hưu | Văn bản điều chỉnh lương hưu | Tính riêng theo mức nền lương hưu |
| Trợ cấp mất sức lao động hằng tháng | Thường cùng văn bản với lương hưu | Xem điều khoản riêng cho nhóm này nếu có |
| Trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng | Thường cùng văn bản; giám định lại thì tính lại | Tách đợt điều chỉnh chung với thay đổi do giám định |
| Trợ cấp hằng tháng cán bộ xã nghỉ việc | Thường cùng văn bản | Kiểm tên nhóm trong phần đối tượng |
| Trợ cấp người có công | Mức chuẩn riêng, văn bản khác | Xem chuyên mục người có công |
| Trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội | Mức chuẩn trợ giúp, văn bản khác | Xem chuyên mục trợ cấp xã hội |
Khi tiền về chung một tài khoản, hãy ghi mỗi khoản một dòng với mức trước và sau đợt điều chỉnh. Tổng khớp mà từng dòng lệch thì hỏi cách cơ quan chi trả phân bổ; tổng không khớp thì dòng nào thay đổi gần nhất thường là chỗ cần hỏi.
Các khoản trợ cấp mới theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội cho người cao tuổi không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, đáp ứng điều kiện luật định. Luật cũng có quy định về trợ cấp hằng tháng cho một số người đã hết tuổi lao động nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nếu họ lựa chọn và đáp ứng điều kiện. Chi tiết điều kiện và cách tính bạn tra văn bản hiện hành.
Hai khoản này có cơ chế xác định mức riêng. Trợ cấp hưu trí xã hội gắn với chính sách trợ giúp xã hội và được điều chỉnh theo quyết định của Chính phủ phù hợp với điều kiện kinh tế và khả năng ngân sách; khoản trợ cấp hằng tháng cho người chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu được tính từ thời gian đã đóng và có quy định riêng về điều chỉnh. Vì là quy định mới, cách thực hiện có thể tiếp tục được hướng dẫn thêm.
Nếu gia đình có người thuộc một trong hai nhóm này, khi nghe tin về đợt điều chỉnh lương hưu, đừng mặc định khoản của mình tăng cùng. Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc UBND xã, phường để biết khoản đó do văn bản nào điều chỉnh.
Trợ cấp không tăng trong khi lương hưu của người khác đã tăng: kiểm gì
Đi theo thứ tự này trước khi kết luận mình bị bỏ sót:
- Đọc phần đối tượng của văn bản điều chỉnh mới nhất xem nhóm của bạn có tên không.
- Nếu có, kiểm thời điểm áp dụng và kỳ chi trả đầu tiên có mức mới; có thể chỉ là chưa đến kỳ hoặc sẽ được truy lĩnh.
- Tách khoản trợ cấp khỏi các khoản khác nhận cùng lúc, tính mức mới dự kiến theo tỷ lệ của văn bản.
- Nếu đã quá hai kỳ mà vẫn mức cũ, mang quyết định hưởng trợ cấp và giấy tờ nhận tiền đến cơ quan bảo hiểm xã hội đang chi trả để hỏi.
- Nếu nhóm của bạn không có tên trong văn bản, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội khoản của mình được điều chỉnh theo văn bản nào và khi nào.
Năm bước này cũng giúp bạn trả lời người thân khi họ hỏi “sao ông bà không được tăng”. Phần lớn câu trả lời nằm ở bước một hoặc bước hai.
Vì sao nhóm trợ cấp hằng tháng hay bị quên khi đọc tin
Tin tức về các đợt điều chỉnh thường đặt tiêu đề quanh lương hưu, vì đó là nhóm đông nhất. Người hưởng trợ cấp mất sức lao động hay trợ cấp tai nạn lao động đọc tiêu đề xong không chắc mình có trong đó hay không, và nhiều người không biết tìm câu trả lời ở đâu. Một số người còn tự cho rằng vì không phải lương hưu nên không được tăng, rồi không để ý kiểm tiền ở kỳ có mức mới.
Thực tế, phần đối tượng của văn bản điều chỉnh thường được liệt kê thành nhiều dòng, nhóm trợ cấp hằng tháng nằm ngay sau nhóm lương hưu. Đọc phần đó một lần là biết. Nếu không tiện đọc văn bản, bạn có thể hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội đang chi trả hoặc nhờ UBND xã, phường chỉ nơi hỏi.
Ngược lại, cũng có người hưởng trợ cấp xã hội tưởng mình thuộc nhóm trợ cấp bảo hiểm xã hội, rồi chờ tăng theo đợt lương hưu. Hai loại này khác nguồn chi và khác cơ chế: trợ cấp bảo hiểm xã hội gắn với quá trình đóng hoặc với tai nạn trong khi làm việc, trợ cấp xã hội gắn với hoàn cảnh cần trợ giúp. Biết mình thuộc loại nào là bước đầu để biết văn bản nào điều chỉnh khoản của mình.
Giấy tờ người hưởng trợ cấp hằng tháng nên giữ
Người hưởng trợ cấp hằng tháng thường đã hưởng rất lâu, giấy tờ dễ thất lạc qua nhiều lần chuyển nhà. Nên giữ chung một chỗ những thứ sau:
- Quyết định hưởng trợ cấp, ghi loại trợ cấp, thời điểm bắt đầu hưởng và mức ban đầu.
- Với trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động gần nhất.
- Thông báo hoặc giấy báo mức hưởng sau các đợt điều chỉnh, nếu có.
- Giấy tờ nhận tiền hoặc sao kê của tháng trước và sau mỗi đợt.
- Giấy uỷ quyền nhận thay còn hiệu lực, nếu người nhà đang nhận thay.
Mất quyết định hưởng thì đề nghị cơ quan bảo hiểm xã hội cấp lại bản sao hoặc xác nhận thông tin hưởng. Đừng nhờ người ngoài làm hộ có thu phí; việc này làm ở cơ quan, theo thủ tục công khai.
Câu hỏi thường gặp
Trợ cấp mất sức lao động có được tăng cùng lương hưu không?
Trong nhiều đợt, người hưởng trợ cấp mất sức lao động hằng tháng được điều chỉnh trong cùng văn bản và cùng thời điểm với lương hưu. Tuy vậy, cách tăng và việc có khoản cộng thêm hay không do văn bản từng đợt quy định; bạn tra văn bản mới nhất để chắc chắn.
Người hưởng trợ cấp mất sức lao động có được chuyển sang lương hưu không?
Đây là câu hỏi về chế độ hưởng, không phải về điều chỉnh. Việc này tuỳ quy định áp dụng cho từng trường hợp cụ thể và thường không đơn giản. Bạn nên hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội đang chi trả với đầy đủ giấy tờ.
Giám định lại tai nạn lao động có ảnh hưởng tới đợt điều chỉnh không?
Giám định lại làm mức trợ cấp được tính lại theo mức suy giảm mới, theo quy định áp dụng. Đợt điều chỉnh chung thì áp trên mức đang hưởng tại thời điểm áp dụng. Hai việc độc lập; nếu xảy ra gần nhau, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về thứ tự tính.
Trợ cấp hưu trí xã hội có tăng khi lương hưu tăng không?
Không tự động. Trợ cấp hưu trí xã hội có cơ chế xác định và điều chỉnh mức riêng theo quyết định của Chính phủ. Muốn biết khoản này thay đổi khi nào, xem chuyên mục trợ cấp xã hội của trang hoặc hỏi UBND xã, phường.
Cán bộ xã nghỉ việc hưởng trợ cấp hằng tháng có được điều chỉnh không?
Nhóm này thường có tên trong phần đối tượng của văn bản điều chỉnh lương hưu. Bạn kiểm tên nhóm trong văn bản đợt mới nhất và đối chiếu tiền nhận ở kỳ có mức mới; nếu không thấy thay đổi sau hai kỳ thì hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội.