DieuChinh.comĐiều Chỉnh
Mức đóng bảo hiểm khi lương đổi

Tăng lương thì tiền trừ bảo hiểm tăng bao nhiêu: tự tính trên phiếu lương

Cách tự tính phần bảo hiểm bị trừ trên phiếu lương sau khi tăng lương, phần doanh nghiệp đóng thêm, và vì sao lương thực nhận không tăng đúng bằng phần được tăng.

Office worker in Hanoi at a kitchen table at night, pen in hand over a notebook, blank pay envelope beside a cup of tea, shot from the side, face out of frame

Khi lương tăng, tiền bảo hiểm bị trừ trên phiếu lương tăng theo đúng một tỷ lệ cố định của phần tăng thêm trong tiền lương làm căn cứ đóng, chứ không tăng theo tổng thu nhập. Vì thế bạn hoàn toàn có thể tự tính trước con số mới chỉ với ba thứ: tiền lương đóng cũ, tiền lương đóng mới, và tổng tỷ lệ phần người lao động phải đóng theo quy định hiện hành.

Bài này hướng dẫn cách tính tay bằng lời và bảng, dùng số giả định tròn cho dễ theo dõi. Tỷ lệ đóng thật của từng loại bảo hiểm bạn xem trên tờ khai của đơn vị, trên phiếu lương chi tiết hoặc hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội, vì tỷ lệ có thể được sửa đổi và bài không ghi con số hiện hành.

Ai đóng gì trong tổng tiền bảo hiểm

Với người làm theo hợp đồng lao động thuộc diện bắt buộc, mỗi tháng có hai phía cùng đóng vào ba quỹ. Phía người lao động bị trừ thẳng từ lương một phần cho bảo hiểm xã hội (dành cho quỹ hưu trí và tử tuất), một phần cho bảo hiểm y tế và một phần cho bảo hiểm thất nghiệp. Phía doanh nghiệp đóng phần lớn hơn, gồm cả các quỹ mà người lao động không phải góp như quỹ ốm đau và thai sản, quỹ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.

Phần của doanh nghiệp không hiện trên phiếu lương của bạn, nhưng nó tồn tại và cũng tăng khi lương bạn tăng. Đây là lý do một số chủ doanh nghiệp nhỏ ngần ngại khi tăng lương chính mà thích tăng các khoản hỗ trợ đứng ngoài rổ đóng: tăng một triệu đồng lương chính thì chi phí thật của họ cao hơn một triệu đồng.

Nhiều người chỉ nhìn thấy khoản trừ của mình và nghĩ đó là toàn bộ tiền bảo hiểm. Thật ra phần doanh nghiệp đóng còn lớn hơn, và cả hai phần cộng lại mới là tổng số tiền được ghi vào quá trình tham gia của bạn. Khi VssID hiện tiền lương đóng của một tháng, con số đó là căn cứ chung cho cả hai phía, không phải số tiền bạn bị trừ.

Mỗi phần đều tính bằng tỷ lệ phần trăm nhân với cùng một con số: tiền lương làm căn cứ đóng. Riêng bảo hiểm thất nghiệp có thể có trần khác với bảo hiểm xã hội, nên với người lương rất cao, hai phần này có thể tính trên hai con số khác nhau. Với đa số người lao động, ba phần dùng chung một căn cứ và phép tính rất đơn giản.

Năm bước tự tính khoản trừ mới

Hãy làm phép tính này ngay khi nhận phụ lục tăng lương, trước khi nhận phiếu lương tháng đầu tiên theo mức mới. Nếu số trên phiếu lương lệch nhiều, bạn có cơ sở để hỏi.

  1. Xác định tiền lương làm căn cứ đóng mới: cộng mức lương mới và các khoản phụ cấp, khoản bổ sung thuộc diện tính đóng ghi trong phụ lục.
  2. Kiểm xem con số đó có vượt trần không; nếu vượt, dùng mức trần thay cho con số thật.
  3. Lấy tổng tỷ lệ phần người lao động đóng (cộng ba phần) theo phiếu lương chi tiết hoặc tờ khai hiện hành.
  4. Nhân tiền lương đóng mới với tổng tỷ lệ để ra khoản trừ mới mỗi tháng.
  5. Trừ khoản trừ cũ để ra phần tăng thêm; so với phần lương được tăng để biết thực nhận tăng bao nhiêu trước thuế.

Lưu ý bước hai: người có lương sát trần thường bất ngờ vì khoản trừ tăng ít hơn họ nghĩ, thậm chí không tăng, do phần vượt trần không bị tính. Ngược lại, khi trần được nâng lên ở một đợt điều chỉnh, khoản trừ của họ có thể tăng dù lương không đổi.

Ví dụ giả định với số tròn

Giả định tổng tỷ lệ phần người lao động đóng là 10% để dễ nhân; đây không phải tỷ lệ thật, bạn thay bằng tỷ lệ hiện hành khi tự tính. Giả định cả hai mức lương đều dưới trần.

KhoảnTrước khi tăng lươngSau khi tăng lương
Mức lương theo hợp đồng8 triệu đồng9 triệu đồng
Phụ cấp trách nhiệm (tính đóng)1 triệu đồng1 triệu đồng
Hỗ trợ ăn trưa (không tính đóng)700 nghìn đồng1 triệu đồng
Tiền lương làm căn cứ đóng9 triệu đồng10 triệu đồng
Khoản trừ bảo hiểm (10% giả định)900 nghìn đồng1 triệu đồng
Tổng thu nhập trước khoản trừ9,7 triệu đồng11 triệu đồng

Tổng thu nhập tăng 1,3 triệu đồng nhưng khoản trừ bảo hiểm chỉ tăng 100 nghìn đồng, vì phần tăng tiền ăn trưa nằm ngoài rổ đóng. Nếu công ty tăng toàn bộ 1,3 triệu vào lương chính, khoản trừ sẽ tăng 130 nghìn đồng. Chênh lệch nhỏ mỗi tháng nhưng cộng dồn qua nhiều năm đóng sẽ tạo khác biệt ở mức hưởng sau này.

Vì sao thực nhận không tăng đúng bằng phần được tăng

Phần lương được tăng phải đi qua hai "cửa trừ" trước khi tới tay bạn. Cửa thứ nhất là khoản bảo hiểm, như ví dụ trên. Cửa thứ hai là thuế thu nhập cá nhân nếu thu nhập của bạn đã vượt mức phải nộp sau giảm trừ gia cảnh. Khoản bảo hiểm bắt buộc bạn đóng được trừ ra trước khi tính thuế, nên tăng lương làm khoản bảo hiểm tăng thì một phần nhỏ của thu nhập chịu thuế cũng được giảm theo.

Thứ tự trừ trên phiếu lương thường là: tổng thu nhập, trừ bảo hiểm bắt buộc, trừ các khoản giảm trừ gia cảnh và khoản không chịu thuế, ra thu nhập tính thuế, tính thuế theo biểu luỹ tiến, rồi ra thực nhận. Bài này không đi vào biểu thuế và mức giảm trừ cụ thể vì chúng có thể được điều chỉnh; bạn xem mức hiện hành tại cơ quan thuế.

Hiểu thứ tự này giúp bạn khỏi hiểu lầm rằng công ty "ăn bớt" phần tăng lương. Nếu thấy thực nhận chỉ tăng khoảng tám, chín phần mười của phần được tăng, đó thường là kết quả bình thường của hai cửa trừ. Nếu thực nhận tăng ít hơn nhiều, mới cần xem lại từng dòng.

Những lệch thường gặp khi so phiếu lương với phép tính

Tháng đầu chưa áp mức mới. Phụ lục ký giữa tháng hoặc ký sau ngày chốt lương thì tháng đầu có thể vẫn trừ theo mức cũ, sang tháng sau mới trừ bù phần chênh. Bạn sẽ thấy một tháng trừ nhiều hơn bình thường; đó là truy thu, không phải trừ sai.

Ngày công không đủ. Nếu bạn nghỉ không lương nhiều ngày trong tháng, có quy định về việc không phải đóng bảo hiểm xã hội cho tháng đó khi số ngày nghỉ vượt một ngưỡng nhất định. Khoản trừ có thể bằng không, đi kèm việc tháng đó không được tính vào thời gian đóng. Ngưỡng cụ thể bạn hỏi phòng nhân sự.

Đơn vị tính tròn số. Một số phần mềm tính lương làm tròn đến hàng trăm hoặc hàng nghìn đồng. Lệch vài trăm đồng là bình thường.

Khoản phụ cấp mới chưa được xếp đúng. Phụ lục có thể thêm phụ cấp mới mà phòng kế toán chưa đưa vào rổ đóng, hoặc ngược lại đưa nhầm một khoản hỗ trợ vào rổ. Đối chiếu từng dòng với danh mục khoản tính đóng mà bạn đã lập.

Người hưởng lương theo hệ số: khoản trừ đổi theo lương cơ sở

Cán bộ, công chức, viên chức và người hưởng lương theo hệ số trong lực lượng vũ trang có cách tính khác người làm doanh nghiệp ở một điểm quan trọng: tiền lương làm căn cứ đóng của họ bằng tổng hệ số lương và các hệ số phụ cấp thuộc diện tính đóng, nhân với lương cơ sở. Vì thế mỗi khi lương cơ sở được điều chỉnh, khoản trừ bảo hiểm đổi theo dù không ai ký thêm giấy tờ gì.

Ví dụ giả định: một viên chức có tổng hệ số tính đóng là 3,0 (gồm hệ số lương và phụ cấp chức vụ). Nếu lương cơ sở giả định là 2 triệu đồng, tiền lương đóng là 6 triệu đồng; khi lương cơ sở giả định lên 2,5 triệu đồng, tiền lương đóng thành 7,5 triệu đồng. Với tổng tỷ lệ phần người lao động giả định 10%, khoản trừ tăng từ 600 nghìn lên 750 nghìn đồng. Các con số chỉ để minh hoạ cách nhân, không phải mức thật.

Hai trường hợp làm phép tính phức tạp hơn. Một là phụ cấp thâm niên vượt khung hay thâm niên nghề tính theo phần trăm của lương và phụ cấp chức vụ, nên phải tính phần trăm đó trước rồi mới cộng. Hai là khi văn bản điều chỉnh có hiệu lực từ một tháng đã qua, đơn vị sẽ truy trả phần lương chênh và truy đóng bảo hiểm cho những tháng đó. Cách đọc bảng lương theo hệ số có ở danh mục lương cán bộ, công chức, viên chức của trang.

Doanh nghiệp nhỏ tính chi phí tăng lương thế nào

Với chủ quán, chủ xưởng hay chủ hộ kinh doanh có thuê lao động, câu hỏi thực tế là: tăng lương cho một người thêm một khoản thì chi phí của mình tăng bao nhiêu. Cách tính tương tự như trên, chỉ khác là dùng tổng tỷ lệ phần doanh nghiệp đóng cộng với tỷ lệ phần người lao động không đổi, vì phần người lao động đã nằm trong số lương bạn trả.

Ví dụ giả định, nếu tổng tỷ lệ phía doanh nghiệp là 20% (không phải tỷ lệ thật), tăng 1 triệu đồng vào lương chính sẽ làm chi phí của bạn tăng 1,2 triệu đồng mỗi tháng. Tăng cùng số tiền vào một khoản hỗ trợ không thuộc diện tính đóng thì chi phí chỉ tăng 1 triệu đồng. Sự chênh lệch này giải thích vì sao nhiều nơi chuộng tăng hỗ trợ.

Nhưng cần nhớ hai điều. Thứ nhất, khoản gọi là hỗ trợ mà bản chất là lương trả đều thì vẫn có thể bị yêu cầu tính đóng khi kiểm tra, kèm truy đóng. Thứ hai, người lao động ngày càng hiểu rõ quyền lợi của mình qua VssID, và một cơ cấu lương quá lệch về hỗ trợ có thể làm mất lòng tin. Các việc doanh nghiệp cần làm khi rà thang bảng lương được bàn ở danh mục điều chỉnh lương trong doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Tăng lương giữa tháng thì tháng đó trừ bảo hiểm theo mức nào?

Thường đơn vị đóng theo tiền lương của cả tháng tại thời điểm báo, nên nếu phụ lục có hiệu lực giữa tháng, cách xử lý tuỳ quy chế và thời điểm báo điều chỉnh. Nhiều nơi áp mức mới từ tháng kế tiếp hoặc truy thu phần chênh. Bạn nên hỏi phòng nhân sự cách đơn vị đang làm.

Phụ cấp tăng mà lương chính không đổi thì khoản trừ bảo hiểm có tăng không?

Nếu khoản phụ cấp đó thuộc diện tính đóng, như phụ cấp trách nhiệm hay phụ cấp độc hại, thì tiền lương làm căn cứ đóng tăng và khoản trừ tăng theo. Nếu là khoản hỗ trợ không tính đóng, khoản trừ bảo hiểm giữ nguyên.

Có thể đề nghị công ty không tăng phần đóng bảo hiểm để được nhận nhiều tiền hơn không?

Phần lương chính và phụ cấp thuộc diện tính đóng thì bắt buộc phải đóng theo luật, hai bên không thể thoả thuận bỏ qua. Việc cố tình chuyển lương sang khoản hỗ trợ để né đóng có thể bị coi là đóng không đúng mức và phải truy đóng khi kiểm tra.

Khoản trừ bảo hiểm có làm giảm thuế thu nhập cá nhân không?

Có. Các khoản bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng được trừ ra trước khi tính thu nhập chịu thuế. Vì vậy khi khoản trừ bảo hiểm tăng, thu nhập tính thuế giảm một phần tương ứng, giúp số thuế phải nộp tăng chậm hơn so với mức tăng lương.

Tháng nhận lương có thêm tiền truy lĩnh thì khoản trừ bảo hiểm có tăng đột biến không?

Nếu tiền truy lĩnh là phần lương tăng của các tháng trước, đơn vị thường phải truy đóng bảo hiểm cho đúng những tháng đó, nên tháng nhận tiền có thể thấy khoản trừ lớn hơn bình thường. Phiếu lương nên ghi rõ phần truy đóng để bạn đối chiếu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138