DieuChinh.comĐiều Chỉnh
Lương cơ sở và những gì đổi theo

Lương cơ sở tăng thì khoản nào tăng ngay, khoản nào chờ, khoản nào đứng yên

Khi lương cơ sở được điều chỉnh, lương theo hệ số tăng ngay từ ngày hiệu lực, một số khoản chờ kỳ sau, nhiều khoản không đổi. Cách xếp từng khoản và tính phần truy lĩnh.

Primary school teacher in Thanh Hoa sitting at an empty classroom desk after lessons, counting cash from an envelope, blackboard wiped clean behind her, late afternoon light

Khi lương cơ sở tăng, những khoản nhân trực tiếp với nó (lương theo hệ số, phụ cấp theo hệ số) tăng từ thời điểm văn bản có hiệu lực; một số khoản chỉ đổi từ lần đóng hoặc lần hưởng kế tiếp; còn lương doanh nghiệp, lương hưu, trợ cấp xã hội thì không tự đổi theo. Phân biệt ba nhóm này giúp bạn biết nên chờ tiền nào, kiểm tiền nào, và không lo lắng vô cớ về khoản không liên quan.

Bài đi qua từng nhóm, giải thích vì sao có khoản tăng chậm hơn ngày hiệu lực, cách tính phần truy lĩnh nếu cơ quan chi chậm, và vì sao tiền thực nhận tăng ít hơn mức tăng của lương cơ sở. Bài không ghi mức của đợt nào, không ghi ngày áp dụng của đợt cụ thể; bạn lấy những thông tin đó từ văn bản điều chỉnh mới nhất.

Ba nhóm khoản sau một đợt điều chỉnh

Bảng này là bản xếp loại nhanh. Mỗi dòng được giải thích kỹ ở các phần dưới.

NhómKhoản tiêu biểuKhi nào thấy tiền mới
Tăng từ ngày hiệu lựcLương theo hệ số, phụ cấp theo hệ số, phụ cấp tính theo phần trăm lương, hoạt động phí, phụ cấp quân hàmTừ tháng văn bản bắt đầu áp dụng; nếu chi chậm thì được truy lĩnh phần chênh
Đổi từ lần phát sinh kế tiếpMức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình, các trợ cấp một lần tính theo mức tham chiếu, học bổng chính sáchTừ kỳ đóng mới hoặc từ lần phát sinh quyền hưởng sau ngày hiệu lực
Không tự đổi theoLương doanh nghiệp, lương hưu, trợ cấp xã hội, trợ cấp ưu đãi người có công, trợ cấp thất nghiệpChỉ đổi khi có quyết định điều chỉnh riêng cho khoản đó

Nhóm thứ ba không có nghĩa là các khoản đó không bao giờ tăng; chúng có lịch điều chỉnh riêng, đôi khi trùng thời điểm với lương cơ sở. Bạn đọc văn bản của từng khoản để biết.

Nhóm tăng ngay: lương và phụ cấp theo hệ số

Văn bản điều chỉnh lương cơ sở luôn ghi rõ thời điểm áp dụng mức mới. Từ thời điểm đó, mọi khoản tính bằng hệ số nhân lương cơ sở đều phải tính theo mức mới: lương theo ngạch bậc, phụ cấp chức vụ, phụ cấp khu vực, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp quân hàm, hoạt động phí. Các phụ cấp tính bằng phần trăm của lương, như thâm niên vượt khung, ưu đãi nghề, thâm niên nghề, cũng tăng theo vì phần nền của chúng đã tăng.

Về nguyên tắc, người hưởng lương không phải làm thủ tục gì để được tăng. Kế toán cơ quan, đơn vị lập lại bảng lương theo mức mới. Bạn chỉ cần kiểm phiếu lương tháng đầu tiên sau ngày hiệu lực xem đã áp mức mới chưa. Nếu chưa, hỏi kế toán xem đơn vị đang chờ kinh phí hay quên cập nhật.

Cần chú ý trường hợp đang có quyết định nâng bậc, nâng ngạch hoặc thay đổi phụ cấp xảy ra gần thời điểm điều chỉnh. Khi đó có hai thay đổi chồng lên nhau: hệ số mới và lương cơ sở mới. Phần tiền của từng tháng được tính bằng hệ số có hiệu lực trong tháng đó nhân lương cơ sở có hiệu lực trong tháng đó. Ghi từng tháng ra giấy là cách đỡ nhầm nhất.

Vì sao có lúc tiền mới về chậm và phần truy lĩnh được tính ra sao

Nhiều đơn vị không trả được lương theo mức mới ngay tháng đầu vì cần thời gian lập dự toán bổ sung, chờ cơ quan tài chính cấp kinh phí từ nguồn cải cách tiền lương. Trong thời gian đó họ vẫn trả theo mức cũ, sau đó chi bổ sung phần chênh lệch cho các tháng đã qua. Đây là truy lĩnh, khoản tiền bạn có quyền nhận, không phải ân huệ.

Cách tự tính phần truy lĩnh rất đơn giản. Với mỗi tháng kể từ ngày hiệu lực đến tháng được trả theo mức mới, lấy tổng hệ số lương và phụ cấp theo hệ số của tháng đó nhân với phần chênh giữa lương cơ sở mới và cũ. Cộng thêm phần chênh của các phụ cấp tính theo phần trăm. Rồi trừ phần chênh tiền đóng bảo hiểm tương ứng, vì đơn vị cũng phải trích bổ sung.

Một trường hợp hay bị quên là người đã chuyển công tác, nghỉ hưu hoặc thôi việc trong khoảng thời gian đơn vị chưa trả theo mức mới. Họ vẫn có quyền nhận phần chênh cho những tháng còn làm việc ở đơn vị cũ. Nếu bạn rơi vào trường hợp này, nhớ để lại số tài khoản và cách liên lạc với kế toán đơn vị cũ trước khi đi, và hỏi lại khi thấy đồng nghiệp cũ đã được chi bổ sung. Với người đã nghỉ hưu, phần truy lĩnh tiền lương còn có thể ảnh hưởng tới tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm của những tháng cuối, nên đơn vị cần điều chỉnh hồ sơ đóng tương ứng.

Ví dụ giả định, không phải mức thật: lương cơ sở tăng từ 2 triệu đồng lên 2,4 triệu đồng, tổng hệ số lương và phụ cấp của bạn là 3,5, đơn vị chậm hai tháng. Phần chênh mỗi tháng trước khi trừ bảo hiểm là 3,5 nhân 400 nghìn đồng, tức 1,4 triệu đồng; hai tháng là 2,8 triệu đồng. Nếu số đơn vị chi bổ sung lệch đáng kể so với con số bạn tự tính, hỏi kế toán bảng tính chi tiết.

Nhóm đổi ở lần kế tiếp: đóng và hưởng theo lương cơ sở

Bảo hiểm y tế hộ gia đình. Mức đóng tính bằng phần trăm lương cơ sở tại thời điểm đóng. Thẻ đã mua trước cho một kỳ thường giữ nguyên giá trị sử dụng; lần gia hạn sau mới tính theo mức mới. Cách xử lý phần chênh của kỳ đang dở dang có thể khác nhau theo hướng dẫn từng đợt, nên hỏi đại lý thu hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội.

Học sinh, sinh viên đóng bảo hiểm y tế qua trường. Nhà trường thu theo mức tại thời điểm thu. Nếu đợt điều chỉnh rơi vào giữa năm học, trường sẽ thông báo có thu bổ sung hay không; phụ huynh không cần tự tính.

Trợ cấp một lần theo mức tham chiếu. Những khoản như trợ cấp khi sinh con hay trợ cấp dưỡng sức thường tính theo mức tại thời điểm phát sinh quyền hưởng. Người sinh con sau ngày hiệu lực được tính theo mức mới; người sinh trước đó tính theo mức cũ dù hồ sơ được giải quyết muộn. Trường hợp sát ngày, đối chiếu với cơ quan bảo hiểm xã hội.

Học bổng chính sách. Học bổng tính bằng phần trăm lương cơ sở theo tháng thường được chi theo mức mới từ tháng áp dụng; nhà trường có thể chi bù sau nếu kinh phí về chậm.

Vì sao lương thực nhận tăng ít hơn bạn tưởng

Người hưởng lương ngân sách thường bất ngờ khi nhận phiếu lương tháng đầu: lương cơ sở tăng một tỷ lệ nhất định nhưng tiền về tài khoản tăng ít hơn. Lý do đầu tiên là phần đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp của người lao động tính trên tiền lương, nên khi lương tăng thì phần bị trích cũng tăng. Các khoản đóng góp khác trích theo lương, nếu có, cũng tăng theo.

Lý do thứ hai là không phải mọi khoản trong thu nhập đều gắn với lương cơ sở. Một người có thu nhập tăng thêm từ nguồn thu sự nghiệp, tiền làm thêm giờ, khoản khoán của đơn vị sẽ thấy phần này không đổi, nên tổng thu nhập tăng với tỷ lệ nhỏ hơn. Lý do thứ ba, với người có thu nhập cao, là thuế thu nhập cá nhân: phần tăng có thể rơi vào bậc thuế cao hơn.

Vì vậy, khi tự tính, hãy tính trên từng dòng của phiếu lương chứ không lấy tổng thu nhập nhân tỷ lệ tăng. Bài hướng dẫn tự tính tiền theo lương cơ sở trong danh mục có bảng mẫu để bạn điền lần lượt từng dòng.

Nhóm đứng yên: những khoản không tự đổi

Các khoản dưới đây không tăng chỉ vì lương cơ sở tăng. Nếu thấy tin "tăng theo lương cơ sở", hãy kiểm lại:

  • Lương ở doanh nghiệp tư nhân: theo hợp đồng; chỉ bị kéo lên khi thấp hơn lương tối thiểu vùng mới.
  • Lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng: điều chỉnh theo quyết định riêng; thời điểm có thể trùng nhưng tỷ lệ không nhất thiết giống.
  • Trợ cấp xã hội hằng tháng: theo mức chuẩn trợ giúp xã hội.
  • Trợ cấp ưu đãi người có công: theo mức chuẩn trợ cấp ưu đãi.
  • Trợ cấp thất nghiệp, tiền ốm đau, tiền thai sản hằng tháng: tính từ tiền lương đã đóng bảo hiểm của chính người hưởng.
  • Tiền thưởng: tiền thưởng thi đua, khen thưởng có thể tính theo lương cơ sở tại thời điểm ban hành quyết định; cách xử lý khi lương cơ sở tăng giữa năm có trang chuyên đề riêng trong hệ, ở đây chỉ nhắc.

Các danh mục khác của trang về lương hưu, trợ cấp xã hội, người có công và lương trong doanh nghiệp giải thích cơ chế riêng của từng khoản này.

Việc nên làm trong tháng đầu sau đợt điều chỉnh

Một danh sách ngắn để bạn kiểm tiền của mình mà không phải chờ ai nhắc:

  1. Tìm và lưu văn bản điều chỉnh, ghi lại mức mới và thời điểm áp dụng.
  2. Lấy phiếu lương tháng gần nhất, ghi hệ số lương và từng phụ cấp.
  3. Tự tính lương theo hệ số và phụ cấp với mức mới, trừ phần đóng bảo hiểm.
  4. Khi nhận phiếu lương tháng áp dụng, so với con số tự tính; nếu đơn vị vẫn trả mức cũ, hỏi lịch chi truy lĩnh.
  5. Với bảo hiểm y tế hộ gia đình, ghi chú ngày hết hạn thẻ để biết lần gia hạn tới sẽ đóng theo mức mới.
  6. Bỏ qua mọi tin nhắn, cuộc gọi đề nghị "cập nhật thông tin để nhận tiền tăng lương"; tiền chênh lệch luôn được chi qua đơn vị, không qua người lạ.

Nếu sau một thời gian hợp lý vẫn chưa nhận phần truy lĩnh và đơn vị không giải thích được, bạn có thể đề nghị bằng văn bản với thủ trưởng đơn vị. Tranh chấp cụ thể nên hỏi luật sư; bạn có thể đặt câu hỏi với luật sư trên AI Cố Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Lương cơ sở tăng từ đầu tháng mà tháng đó vẫn nhận lương cũ có sai không?

Không hẳn sai. Nhiều đơn vị chờ kinh phí bổ sung nên tạm trả mức cũ, sau đó truy lĩnh phần chênh cho các tháng đã qua. Điều cần kiểm là phần truy lĩnh có được chi đủ hay không.

Đang nghỉ thai sản thì lương cơ sở tăng có được gì không?

Tiền thai sản hằng tháng tính từ tiền lương đã đóng nên không đổi theo lương cơ sở. Trợ cấp một lần khi sinh con tính theo mức tham chiếu tại thời điểm sinh, nên nếu sinh sau ngày áp dụng thì được tính theo mức mới.

Thẻ bảo hiểm y tế hộ gia đình còn hạn có phải đóng thêm không?

Thông thường thẻ đã đóng cho kỳ hiện tại vẫn dùng bình thường, mức mới áp dụng từ lần gia hạn sau. Cách xử lý chuyển tiếp có thể khác theo từng đợt, nên hỏi đại lý thu hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội trước khi nộp thêm cho ai.

Người về hưu có được tăng lương khi lương cơ sở tăng không?

Lương hưu không gắn tự động với lương cơ sở. Nó được điều chỉnh theo quyết định riêng của Chính phủ. Có những đợt hai việc diễn ra cùng lúc, nhưng tỷ lệ và đối tượng được quy định riêng.

Phần truy lĩnh có bị trừ bảo hiểm và thuế không?

Có. Phần chênh lệch tiền lương là thu nhập từ tiền lương, nên đơn vị trích bổ sung bảo hiểm tương ứng và tính thuế thu nhập cá nhân nếu tổng thu nhập vượt mức phải nộp. Số thực nhận vì vậy nhỏ hơn phần chênh gộp.

Có ai gọi điện báo nhận tiền tăng lương thì làm gì?

Không cung cấp thông tin, không bấm đường dẫn, không chuyển tiền. Tiền tăng lương của người hưởng lương ngân sách đi qua đơn vị nơi họ làm việc. Nếu nghi ngờ, hỏi kế toán đơn vị hoặc báo công an phường, xã nơi bạn ở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138