DieuChinh.comĐiều Chỉnh
Tra cứu tiền mới, truy lĩnh và cảnh giác

Lỡ làm theo người giả danh cơ quan BHXH: việc cần làm ngay để giữ tiền và tài khoản

Lỡ đọc mã, cài ứng dụng lạ, gửi ảnh căn cước hay chuyển tiền cho người giả danh bảo hiểm xã hội: thứ tự việc làm ngay, giữ bằng chứng, báo ai và bảo vệ lương hưu.

Adult son in Hai Phong sitting with his elderly mother at a dining table, phone laid face down between them, his hand on her shoulder, warm indoor light, faces turned away

Nếu bạn hoặc cha mẹ đã lỡ làm theo người giả danh cơ quan bảo hiểm xã hội, việc quan trọng nhất là hành động ngay theo đúng thứ tự: cắt đường kẻ gian đang dùng, báo ngân hàng để chặn tài khoản, đổi mật khẩu từ một máy sạch, rồi mới giữ bằng chứng và trình báo. Thời gian tính bằng phút; chần chừ để “xem có chuyện gì không” là để kẻ gian có thêm thời gian.

Bài này đi theo từng việc đã lỡ làm, vì mỗi việc mở ra một nguy cơ khác: đọc mã xác thực khác với cài ứng dụng lạ, gửi ảnh căn cước khác với chuyển tiền. Phần cuối nói về khoản lương hưu, về cú lừa lần hai nhắm vào người vừa bị lừa, và về cách gia đình đối xử với người lỡ tin, vì cách đối xử đó quyết định lần sau họ có dám kể sớm hay không.

Mười lăm phút đầu: làm theo thứ tự này

Không cần làm hết mọi việc trong danh sách, nhưng làm từ trên xuống. Nếu có người thân ở bên, chia nhau làm cùng lúc.

  1. Ngắt liên lạc với kẻ gian: cúp máy, không trả lời tin nhắn, không gọi lại.
  2. Nếu đã cài ứng dụng theo lời họ, bật chế độ máy bay hoặc tắt mạng trên điện thoại đó ngay, để ứng dụng lạ không gửi được dữ liệu ra ngoài.
  3. Dùng một điện thoại khác gọi tới tổng đài chính thức của ngân hàng, lấy số in trên thẻ hoặc trên giấy tờ của ngân hàng, đề nghị tạm khoá tài khoản và dịch vụ ngân hàng điện tử.
  4. Nếu tài khoản đó là tài khoản nhận lương hưu, nói rõ với ngân hàng để họ lưu ý các giao dịch sắp tới.
  5. Từ một máy khác an toàn, đổi mật khẩu VssID, tài khoản định danh điện tử và các tài khoản quan trọng đã nhập trên máy bị cài ứng dụng.
  6. Ghi lại ngay những gì nhớ được: giờ gọi, số gọi đến, kẻ gian nói gì, bạn đã làm gì, đã gửi gì.

Việc khoá tài khoản có thể gây bất tiện vài ngày, nhưng mất tiền thì không lấy lại dễ dàng. Khi nghi ngờ, cứ khoá trước, mở lại sau khi đã chắc an toàn.

Theo từng việc đã lỡ làm

Mỗi việc lỡ làm cần một cách chặn riêng. Đọc dòng tương ứng với điều đã xảy ra.

Đã lỡNguy cơ chínhViệc cần làm
Đọc mã xác thực cho người gọiKẻ gian dùng mã để đăng nhập hoặc xác nhận giao dịchBáo ngân hàng khoá ngay; đổi mật khẩu tài khoản gắn với mã đó
Cài ứng dụng qua đường dẫnỨng dụng đọc tin nhắn, xem màn hình, điều khiển máy từ xaNgắt mạng; báo ngân hàng; nhờ người rành kỹ thuật hoặc cửa hàng uy tín kiểm máy, gỡ ứng dụng, cân nhắc khôi phục cài đặt gốc
Chuyển tiềnMất khoản đã chuyển, có thể bị dụ chuyển tiếpBáo ngân hàng của bạn đề nghị tra soát; trình báo công an; không chuyển thêm dù được hứa hoàn tiền
Gửi ảnh căn cước, ảnh khuôn mặtBị mạo danh mở tài khoản, vay tiềnTrình báo; theo dõi thông tin tín dụng đứng tên mình; cảnh giác tin báo khoản vay lạ
Cho mật khẩu VssIDLộ thông tin quá trình đóng, hưởng; bị dùng để tạo lòng tin cho các cú lừa sauĐổi mật khẩu; báo cơ quan bảo hiểm xã hội để họ biết hồ sơ có nguy cơ bị mạo danh
Gọi video, quay mặt theo yêu cầuHình ảnh bị dùng để vượt bước xác thực khuôn mặtBáo ngân hàng và các nơi có dùng xác thực khuôn mặt; trình báo

Nhiều trường hợp kẻ gian dụ làm cùng lúc vài việc, ví dụ cài ứng dụng rồi đọc mã. Khi đó làm theo dòng nặng nhất trước, thường là cài ứng dụng, vì ứng dụng lạ có thể đang tiếp tục lấy dữ liệu trong khi bạn xử lý những việc khác.

Trong tuần tiếp theo: kiểm lại điện thoại và tài khoản

Qua cơn hoảng đầu tiên, vẫn còn vài việc cần làm trong những ngày sau để chắc kẻ gian không còn đường quay lại:

  • Xem lại danh sách ứng dụng trên điện thoại, gỡ mọi ứng dụng không nhận ra; xem lại ứng dụng nào đang có quyền trợ năng, quyền đọc tin nhắn, quyền hiển thị trên ứng dụng khác.
  • Kiểm lịch sử giao dịch của mọi tài khoản ngân hàng đứng tên người bị lừa, không chỉ tài khoản nhận lương hưu.
  • Đổi mật khẩu thư điện tử và tài khoản mạng xã hội nếu đã từng đăng nhập trên máy bị cài ứng dụng lạ.
  • Bật thông báo biến động số dư nếu chưa bật, để thấy ngay giao dịch lạ.
  • Để ý tin nhắn mã xác thực mà bạn không yêu cầu; nếu có, báo ngân hàng hoặc nơi gửi mã ngay.
  • Cập nhật cho người thân tình hình sau mỗi việc đã làm, để cả nhà cùng biết đã chặn tới đâu.

Những việc này không gấp như mười lăm phút đầu, nhưng bỏ qua thì một cửa nhỏ còn mở có thể bị dùng lại sau vài tuần, khi mọi người đã lơ là.

Bảo vệ khoản lương hưu sau sự cố

Kẻ gian giả danh bảo hiểm xã hội đôi khi không nhắm vào số dư hiện có, mà nhắm vào những kỳ lương hưu sắp tới. Có kịch bản tìm cách đổi tài khoản nhận lương hưu sang một tài khoản khác, hoặc dùng giấy tờ bị lộ để làm giấy uỷ quyền nhận thay. Vì vậy sau sự cố, người hưởng nên tới cơ quan bảo hiểm xã hội đang quản lý chi trả, báo rằng mình vừa bị lừa và đề nghị lưu ý mọi yêu cầu thay đổi thông tin nhận tiền.

Khi tới, mang căn cước, quyết định hưởng và bản ghi lại sự việc. Hỏi rõ hiện thông tin nhận tiền của bạn đang ghi thế nào, có yêu cầu thay đổi nào gần đây không. Nếu có thay đổi mà bạn không làm, đề nghị xử lý ngay và ghi nhận bằng văn bản.

Trong vài kỳ chi tiếp theo, kiểm tiền về đúng tài khoản, đúng kỳ. Ghi lại trong sổ theo dõi. Nếu một kỳ không về như thường lệ, hỏi ngay, đừng chờ tới kỳ thứ hai. Nhớ rằng khoản điều chỉnh lương hưu không mất đi vì bạn đã bị lừa; mức hưởng do cơ quan chi trả quản lý, kẻ gian không có cách nào làm giảm nó. Thứ cần bảo vệ là đường đi của tiền từ cơ quan chi trả tới tay bạn.

Giữ bằng chứng và trình báo

Bằng chứng giúp ngân hàng tra soát và giúp cơ quan công an điều tra. Gom càng sớm càng tốt, trước khi tin nhắn tự xoá hay bị kẻ gian thu hồi:

  • Ảnh chụp màn hình lịch sử cuộc gọi, có số gọi đến và thời gian.
  • Ảnh chụp tin nhắn, kể cả tin nhắn chứa đường dẫn, nhưng không bấm lại vào đường dẫn.
  • Ảnh chụp tên ứng dụng lạ trong danh sách ứng dụng trước khi gỡ.
  • Biên lai hoặc ảnh chụp giao dịch chuyển tiền, có số tài khoản nhận, tên người nhận, thời gian.
  • Bản ghi lại sự việc bằng lời của người bị lừa, viết theo thứ tự thời gian, càng sớm càng chính xác.
  • Tên tài khoản mạng xã hội, nhóm chat kẻ gian đã dùng, nếu có.

Mang tất cả tới công an xã, phường nơi cư trú để trình báo, hoặc gửi qua kênh tiếp nhận tố giác của cơ quan công an theo hướng dẫn chính thức. Đồng thời gửi đề nghị tra soát tới ngân hàng của bạn. Giữ lại bản sao mọi thứ đã nộp và giấy biên nhận.

Coi chừng cú lừa lần hai

Người vừa bị lừa là mục tiêu dễ nhất cho lần lừa tiếp theo. Sau sự cố, có thể có người gọi tới tự xưng công an, ngân hàng, luật sư hay “trung tâm thu hồi tiền bị lừa”, nói rằng họ đã tìm ra kẻ gian và có thể lấy lại tiền cho bạn, chỉ cần đóng một khoản phí trước hoặc cung cấp thông tin tài khoản để “hoàn tiền”.

Cơ quan công an không thu phí để điều tra hay trả lại tiền cho người bị hại. Ngân hàng tra soát giao dịch theo quy trình của họ và liên lạc qua kênh chính thức, không đòi mã xác thực. Luật sư thật làm việc có hợp đồng, có địa chỉ, không hứa chắc chắn lấy lại được tiền. Bất kỳ ai hứa lấy lại tiền nhanh, đòi phí trước, đều nên được coi là kẻ gian thứ hai.

Vì vậy sau sự cố, gia đình nên thống nhất: mọi cuộc gọi liên quan tới vụ việc đều được ghi lại và kiểm bằng cách tự gọi tới số chính thức của cơ quan đó, không trả lời ngay. Bạn cũng có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn nếu cần hiểu quyền của người bị hại trước khi quyết định bước tiếp theo.

Gia đình nói gì với người đã lỡ tin

Người lớn tuổi bị lừa thường thấy xấu hổ hơn là thấy mất tiền. Nếu bị trách móc, lần sau họ có xu hướng giấu, và chính sự giấu giếm làm thiệt hại lớn hơn vì mất đi những phút đầu quan trọng. Câu đầu tiên con cháu nói nên là “may mà bố mẹ kể sớm”, không phải “sao lại tin người lạ”.

Giải thích cho người đã lỡ tin rằng kịch bản lừa đảo được thiết kế bởi những kẻ làm việc này hằng ngày, nhắm đúng tâm lý mong tin tăng lương hưu. Người tỉnh táo vẫn có thể bị dẫn dắt khi bị thúc giục. Điều đó không phải lỗi của trí tuệ, mà là lỗ hổng mà ai cũng có.

Sau khi xử lý xong, cả nhà cùng đặt lại vài quy tắc đơn giản: không đọc mã cho ai, không cài ứng dụng theo lời người gọi, mọi chuyện lương hưu đều tự hỏi tại cơ quan bảo hiểm xã hội, và gọi cho một người thân cụ thể mỗi khi phân vân. Quy tắc đặt ra trong bình tĩnh dễ được nhớ hơn lời dặn trong lúc hoảng.

Câu hỏi thường gặp

Đã chuyển tiền cho kẻ gian thì có lấy lại được không?

Không có gì bảo đảm, nhưng báo ngân hàng càng sớm thì khả năng chặn được dòng tiền càng cao. Ngân hàng tra soát theo quy trình, công an điều tra theo trình báo. Đừng tin bất kỳ ai hứa chắc chắn lấy lại tiền nếu bạn đóng phí trước.

Lỡ cài ứng dụng lạ nhưng chưa nhập gì thì có sao không?

Vẫn có thể có nguy cơ, vì một số ứng dụng lạ xin quyền đọc tin nhắn hay xem màn hình ngay khi cài. Ngắt mạng, gỡ ứng dụng, báo ngân hàng để được tư vấn, và nhờ người rành kỹ thuật kiểm máy. Trong vài ngày tới, để ý các tin nhắn mã xác thực bạn không yêu cầu.

Lương hưu có bị kẻ gian rút mất không?

Mức hưởng do cơ quan chi trả quản lý, kẻ gian không làm giảm được. Rủi ro nằm ở tài khoản nhận tiền và giấy tờ có thể bị dùng để đổi nơi nhận. Báo ngân hàng và cơ quan bảo hiểm xã hội sau sự cố, rồi kiểm kỹ vài kỳ chi tiếp theo.

Có nên đổi số điện thoại sau khi bị lừa không?

Không bắt buộc. Quan trọng hơn là khoá tài khoản ngân hàng, đổi mật khẩu, chặn số kẻ gian và cảnh giác với cuộc gọi lạ. Nếu bị làm phiền liên tục hoặc số điện thoại đã gắn với quá nhiều thông tin bị lộ, có thể cân nhắc, nhưng nhớ cập nhật số mới với ngân hàng và cơ quan bảo hiểm xã hội.

Kẻ gian dùng ảnh căn cước của cha mẹ để vay tiền thì làm sao biết?

Theo dõi tin nhắn, thư, cuộc gọi báo khoản vay hay nhắc nợ mà cha mẹ không hề vay. Có thể tra thông tin tín dụng đứng tên mình qua kênh chính thức. Phát hiện khoản lạ thì trình báo và báo ngay cho bên cho vay kèm bằng chứng đã trình báo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138