DieuChinh.comĐiều Chỉnh
Lương tối thiểu vùng

Doanh nghiệp làm gì khi lương tối thiểu vùng tăng: lịch việc trước và sau hiệu lực

Lịch việc cho chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh khi mức sàn tăng: rà người dưới mức, dự toán chi phí, sửa hồ sơ lương, báo điều chỉnh bảo hiểm, lưu căn cứ.

Owner of a small bakery in Hue sitting at a back-room desk with a calculator and stacks of blank papers, flour sacks behind, late afternoon window light, top-down angle

Khi lương tối thiểu vùng tăng, việc bắt buộc của doanh nghiệp là bảo đảm từ ngày hiệu lực không ai có mức lương theo công việc thấp hơn mức sàn mới của vùng nơi họ làm, và điều chỉnh tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm tương ứng. Mọi việc khác — sửa thang bảng lương, ký phụ lục, cập nhật quy chế, thông báo cho người lao động — là cách để làm việc bắt buộc đó cho có hồ sơ và không sót.

Bài này sắp xếp các việc thành một lịch theo thời gian, từ lúc có văn bản tới vài tháng sau ngày hiệu lực, dành cho chủ doanh nghiệp nhỏ, chủ hộ kinh doanh có thuê người và người làm kế toán tiền lương kiêm nhiệm. Phần kỹ thuật như dựng lại thang bảng lương, soạn phụ lục hợp đồng, tính lại tiền làm thêm giờ có bài riêng ở danh mục điều chỉnh lương trong doanh nghiệp; ở đây chỉ nêu việc gì cần làm và theo thứ tự nào.

Ngay khi có văn bản: ba việc trong tuần đầu

Văn bản điều chỉnh thường được ban hành trước ngày hiệu lực một khoảng thời gian. Khoảng đó là để doanh nghiệp chuẩn bị; dùng nó, đừng để tới tháng lương đầu tiên mới làm.

  • Lưu bản văn bản chính thức, ghi ngày hiệu lực, mức tháng và mức giờ của từng vùng mà doanh nghiệp có điểm làm việc.
  • Tra lại vùng cho từng điểm làm việc theo phụ lục danh mục địa bàn mới, vì danh mục có thể đã xếp lại, nhất là sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025.
  • Xuất danh sách người lao động kèm điểm làm việc, hình thức trả lương, mức lương theo công việc hiện tại. Với người trả theo giờ, sản phẩm, khoán, ghi đơn giá và số giờ bình thường trung bình.

Ba việc này cho ra một bảng duy nhất mà mọi bước sau dựa vào. Doanh nghiệp mười người làm trong một buổi; doanh nghiệp vài trăm người cần phần mềm hoặc bảng tính có cột vùng theo điểm làm việc.

Nếu doanh nghiệp có công đoàn cơ sở, nên báo cho công đoàn ngay từ bước này. Công đoàn sẽ theo dõi việc điều chỉnh, và việc tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động là yêu cầu khi sửa thang bảng lương theo Bộ luật Lao động 2019.

Dự toán chi phí tăng thêm

Trước khi sửa hồ sơ, chủ doanh nghiệp cần biết đợt điều chỉnh tốn thêm bao nhiêu. Bảng dưới liệt kê các khoản cần tính, kèm cách tính bằng lời. Các tỷ lệ đóng bảo hiểm phía doanh nghiệp, tỷ lệ trả làm thêm giờ, bạn lấy theo luật hiện hành.

KhoảnCách tính bằng lờiGhi chú
Phần nâng lương chính bắt buộcVới mỗi người dưới mức sàn mới: mức sàn mới trừ lương chính hiện tại, cộng tất cả ngườiChỉ người dưới mức mới
Phần đóng bảo hiểm phía doanh nghiệp tăng theoTổng phần nâng lương nhân tỷ lệ doanh nghiệp đóng bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp, cộng kinh phí công đoàn nếu cóTỷ lệ tra theo luật hiện hành
Tiền làm thêm giờ tăng theoSố giờ làm thêm trung bình nhân phần tăng đơn giá giờ, nhân tỷ lệ trả làm thêmThường bị bỏ quên
Đơn giá giờ và đơn giá sản phẩmNâng đơn giá cho người quy đổi dưới mức mớiRà cả định mức
Điều chỉnh tự nguyện cho nhóm sát trên mức sànTuỳ quyết định để giữ khoảng cách bậc lươngKhông bắt buộc, nên tính riêng

Ví dụ giả định với số tròn, không phải mức thật: doanh nghiệp có 20 người dưới mức sàn mới, mỗi người cần nâng trung bình 200 nghìn đồng. Phần nâng lương bắt buộc là 4 triệu đồng mỗi tháng. Cộng phần đóng bảo hiểm phía doanh nghiệp theo tỷ lệ hiện hành và phần làm thêm giờ tăng theo, chi phí thực tế sẽ cao hơn con số 4 triệu đó một khoản đáng kể.

Con số dự toán giúp chủ doanh nghiệp quyết định có điều chỉnh rộng hơn mức bắt buộc hay không, và có cần xem lại giá bán, định mức, ca làm không. Đó là quyết định kinh doanh; phần bắt buộc thì không có lựa chọn.

Trước ngày hiệu lực: sửa hồ sơ tiền lương

Thứ tự dưới đây đi từ văn bản nội bộ chung tới hồ sơ từng người, để các tài liệu khớp nhau.

  1. Sửa thang bảng lương: bậc thấp nhất của mỗi điểm làm việc không thấp hơn mức sàn mới; các bậc trên điều chỉnh theo nguyên tắc doanh nghiệp đã đặt. Tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động nếu có.
  2. Sửa quy chế trả lương nếu quy chế có ghi đơn giá, mức lương khởi điểm hay cách tính liên quan tới mức sàn.
  3. Soạn phụ lục hợp đồng cho từng người được điều chỉnh, ghi mức lương mới và ngày áp dụng.
  4. Cập nhật đơn giá giờ, đơn giá sản phẩm, đơn giá khoán trong phần mềm hoặc bảng tính lương.
  5. Công bố công khai thang bảng lương, quy chế đã sửa tại nơi làm việc trước khi thực hiện, theo yêu cầu của Bộ luật Lao động 2019.

Doanh nghiệp không cần nộp thang bảng lương cho cơ quan nhà nước như một số năm trước, nhưng phải lưu và công khai. Khi thanh tra hoặc cơ quan bảo hiểm kiểm tra, đây là tài liệu đầu tiên được hỏi.

Tháng đầu áp dụng: chạy lương và báo điều chỉnh bảo hiểm

Kỳ lương đầu tiên sau ngày hiệu lực là lúc kiểm tra mọi thứ đã khớp chưa. Trước khi chốt bảng lương, lọc danh sách người có lương chính thấp hơn mức sàn mới của điểm làm việc; danh sách này phải rỗng. Với người trả theo giờ, sản phẩm, lọc người có đơn giá quy đổi thấp hơn mức giờ mới. Nếu văn bản có hiệu lực giữa kỳ, tính đúng phần ngày sau hiệu lực.

Song song, báo điều chỉnh tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm cho những người được nâng lương với cơ quan bảo hiểm xã hội, theo thủ tục và thời hạn hiện hành. Nhiều doanh nghiệp làm qua phần mềm kê khai bảo hiểm điện tử. Báo chậm dẫn tới truy thu phần chênh lệch về sau, có thể kèm tiền lãi chậm đóng, và người lao động thấy lệch trên VssID sẽ hỏi.

Gửi phiếu lương có tách dòng lương chính, phụ cấp, các khoản khác cho từng người. Người lao động thấy rõ lương chính được nâng sẽ ít hỏi lại hơn, và bộ phận nhân sự đỡ phải giải thích từng người một.

Hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ: làm tối thiểu thế nào

Hộ kinh doanh cũng là người sử dụng lao động. Thuê một người phụ bán, một thợ phụ là đã có nghĩa vụ trả không thấp hơn mức sàn. Nhiều chủ hộ không theo dõi văn bản, nên đợt điều chỉnh trôi qua mà không biết.

Làm một bảng nhỏ là đủ. Một tờ giấy hoặc một bảng tính: tên người, việc, nơi làm, cách trả, mức lương hoặc đơn giá. Mỗi đợt, so với mức sàn mới của vùng nơi cửa hàng đặt.

Ghi thoả thuận bằng văn bản. Dù quan hệ thân tình, nên có hợp đồng hoặc ít nhất văn bản ghi mức lương, giờ làm. Đây là chỗ dựa cho cả chủ lẫn người làm khi có hiểu lầm.

Kiểm nghĩa vụ bảo hiểm. Người làm theo hợp đồng từ một tháng trở lên thường thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024; chủ hộ nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội cơ sở về nghĩa vụ của mình.

Hỏi khi không chắc. Cơ quan quản lý lao động cấp tỉnh, cơ quan bảo hiểm xã hội cơ sở hoặc khu vực, hiệp hội ngành nghề địa phương đều trả lời được câu hỏi về mức sàn và vùng.

Sau ba tháng: rà lại và lưu hồ sơ

Ba tháng sau ngày hiệu lực là lúc tốt để rà lại một lần. Kiểm danh sách người mới tuyển trong khoảng đó có ai bị xếp lương theo mức cũ không, vì mẫu hợp đồng cũ đôi khi vẫn được dùng. Kiểm người chuyển điểm làm việc sang vùng khác. Kiểm mức đóng bảo hiểm trên hệ thống đã khớp với bảng lương chưa.

Lưu một bộ hồ sơ của đợt điều chỉnh: văn bản của Chính phủ, bảng tra vùng có ghi ngày, bảng danh sách người được điều chỉnh, thang bảng lương và quy chế đã sửa, các phụ lục đã ký, bằng chứng đã công khai, xác nhận báo điều chỉnh bảo hiểm. Bộ hồ sơ này trả lời gần như mọi câu hỏi của thanh tra lao động hoặc cơ quan bảo hiểm về đợt điều chỉnh.

Cuối cùng, ghi lại bài học cho đợt sau: bước nào tốn thời gian, sai sót nào suýt xảy ra. Doanh nghiệp nhỏ thường chỉ làm việc này mỗi năm một lần hoặc thưa hơn, nên người làm thay đổi và kinh nghiệm dễ mất. Một trang ghi chú kèm bộ hồ sơ giúp lần sau làm nhanh hơn nhiều.

Những sai sót hay gặp ở doanh nghiệp nhỏ

Chỉ nâng lương cho người đang đúng bằng mức sàn cũ. Người hưởng cao hơn mức cũ một chút nhưng vẫn thấp hơn mức mới cũng phải được nâng. Lọc theo mức mới, không lọc theo mức cũ.

Quên người làm theo giờ và theo sản phẩm. Bảng lương tháng được rà, còn đơn giá giờ ở cửa hàng hoặc đơn giá sản phẩm ở xưởng giữ nguyên. Đây là nhóm dễ bị sót nhất.

Dùng mẫu hợp đồng cũ cho người mới tuyển. Mẫu hợp đồng có sẵn mức lương khởi điểm theo mức sàn cũ, bộ phận tuyển dụng tiếp tục dùng sau ngày hiệu lực. Sửa mẫu ngay khi sửa thang bảng lương.

Nâng lương nhưng quên báo bảo hiểm. Bảng lương đã đúng nhưng hồ sơ bảo hiểm vẫn theo mức cũ, vài tháng sau phải truy đóng. Gắn việc báo điều chỉnh với kỳ lương đầu tiên.

Áp một vùng cho cả hệ thống. Doanh nghiệp có điểm làm việc ở nhiều vùng dùng mức của nơi đặt trụ sở. Nếu trụ sở ở vùng thấp hơn các điểm khác, người ở điểm vùng cao bị trả thiếu.

Tính phần chênh từ ngày phát hiện thay vì từ ngày hiệu lực. Khi phát hiện muộn, phần thiếu phải trả bù từ ngày văn bản có hiệu lực, không phải từ tháng phát hiện. Phát hiện càng muộn, khoản trả bù càng lớn.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có bắt buộc tăng lương cho người đang hưởng trên mức sàn mới không?

Không bắt buộc theo văn bản lương tối thiểu. Nghĩa vụ chỉ là không để ai dưới mức sàn mới. Tuy nhiên nếu thoả ước lao động tập thể, quy chế lương hoặc hợp đồng có cam kết điều chỉnh theo mức sàn thì phải làm theo cam kết đó.

Có thể cắt phụ cấp để bù phần nâng lương chính không?

Phụ cấp đã thoả thuận trong hợp đồng là một phần quyền lợi; muốn thay đổi phải được người lao động đồng ý bằng phụ lục. Cắt phụ cấp để giữ nguyên tổng thu nhập có thể bị coi là né nghĩa vụ và gây mất lòng tin. Nên hỏi tư vấn pháp lý trước khi làm.

Báo điều chỉnh mức đóng bảo hiểm chậm thì sao?

Doanh nghiệp vẫn phải đóng phần chênh lệch cho khoảng thời gian từ khi lương tăng, và có thể phải nộp thêm tiền chậm đóng theo quy định. Người lao động cũng chịu ảnh hưởng tạm thời khi phát sinh chế độ. Nên báo ngay trong tháng đầu áp dụng.

Doanh nghiệp đang khó khăn có được xin hoãn áp dụng mức sàn mới không?

Văn bản về mức lương tối thiểu không có cơ chế cho từng doanh nghiệp xin hoãn. Doanh nghiệp khó khăn cần tìm cách khác như sắp xếp lại ca, định mức, chi phí, chứ không giữ lương dưới mức sàn.

Thang bảng lương có phải đăng ký với cơ quan nhà nước không?

Theo Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp tự xây dựng thang bảng lương, tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động nếu có, và công bố công khai tại nơi làm việc trước khi thực hiện. Không còn yêu cầu gửi đăng ký như trước, nhưng phải lưu để xuất trình khi được kiểm tra.

Doanh nghiệp nhiều chi nhánh có nên áp một mức chung cho đơn giản không?

Được, nếu mức chung không thấp hơn mức sàn của vùng cao nhất trong các điểm làm việc. Áp mức chung theo vùng thấp nhất là sai với những người làm ở điểm thuộc vùng cao hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138