DieuChinh.comĐiều Chỉnh
Lương cán bộ, công chức, viên chức

Cải cách tiền lương theo vị trí việc làm: những gì đổi về nguyên tắc và cách theo dõi

Cải cách tiền lương theo vị trí việc làm thay đổi gì so với lương theo hệ số: bảng lương, phụ cấp, chuyển xếp, bảo lưu, và công chức, viên chức nên chuẩn bị gì.

Vietnamese public servants in a meeting hall in Thanh Hoa listening to a briefing, rows of chairs seen from the back, blank projector screen, cool morning light

Cải cách tiền lương theo vị trí việc làm là định hướng chuyển cách trả lương ở khu vực công từ "hệ số theo ngạch, bậc nhân với lương cơ sở" sang trả lương theo công việc cụ thể mà mỗi người đảm nhận: vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo, với mức lương được xác định rõ hơn cho từng vị trí. Đi kèm là việc sắp xếp lại phụ cấp và bổ sung cơ chế thưởng.

Lộ trình thực hiện đã được điều chỉnh qua các thời kỳ, có phần đã làm, có phần còn chờ văn bản. Bài này không đưa con số lương mới, không dự đoán thời điểm và không bình luận chính sách; mục tiêu là giúp bạn hiểu nguyên tắc, biết khi văn bản cụ thể ra thì đọc chỗ nào và chuẩn bị gì cho hồ sơ của mình. Mọi thông tin về tiến độ, bạn kiểm lại văn bản mới nhất.

Cách đang áp dụng và định hướng cải cách: so sánh theo nguyên tắc

Bảng dưới so sánh ở mức nguyên tắc. Chi tiết của định hướng cải cách phụ thuộc vào văn bản cụ thể khi ban hành.

Nội dungCách tính đang áp dụng lâu nayĐịnh hướng cải cách
Căn cứ trả lươngNgạch hoặc chức danh, bậc theo thâm niênVị trí việc làm, chức danh, chức vụ lãnh đạo
Cách thể hiện lươngHệ số nhân mức lương cơ sởMức lương được xác định rõ hơn cho từng vị trí
Người giữ chức vụ lãnh đạoLương ngạch bậc cộng phụ cấp chức vụBảng lương chức vụ riêng
Người làm chuyên mônBảng lương theo loại, nhóm, bậcBảng lương chuyên môn nghiệp vụ theo ngạch, chức danh
Phụ cấpNhiều loại, tính theo hệ số hoặc phần trămSắp xếp lại, gộp hoặc bỏ một số loại
ThưởngChủ yếu qua thi đua và thu nhập tăng thêmBổ sung chế độ tiền thưởng gắn với kết quả công việc
Chuyển sang cách mớiKhông áp dụngTheo định hướng đã nêu, bảo đảm không thấp hơn tiền lương đang hưởng

Cột thứ ba là định hướng, chưa phải quy định chi tiết. Khi văn bản cụ thể ban hành, bạn so lại từng dòng để biết phần nào đã thành quy định, phần nào được điều chỉnh. Định hướng không thấp hơn tiền lương đang hưởng cũng cần đọc kỹ trong văn bản để biết nó được thực hiện bằng cơ chế bảo lưu như thế nào.

Vị trí việc làm là gì và vì sao nó trở thành căn cứ trả lương

Vị trí việc làm là công việc hoặc nhiệm vụ gắn với một chức danh, chức vụ, có cơ cấu ngạch hoặc chức danh nghề nghiệp tương ứng, là căn cứ để tuyển dụng, sử dụng và quản lý người làm ở cơ quan, đơn vị. Mỗi vị trí có bản mô tả công việc và khung năng lực: làm những việc gì, cần trình độ, kỹ năng gì, kết quả đầu ra là gì.

Khi trả lương theo ngạch bậc, hai người cùng ngạch, cùng bậc nhận lương như nhau dù một người làm việc phức tạp, chịu trách nhiệm lớn, người kia làm việc đơn giản hơn. Định hướng trả lương theo vị trí việc làm muốn gắn lương với chính công việc: vị trí đòi hỏi cao hơn thì mức lương cao hơn. Thâm niên vẫn được tính, nhưng không còn là yếu tố gần như duy nhất.

Vì vậy, với người đang công tác, bản mô tả vị trí việc làm của mình trở thành giấy tờ quan trọng. Nhiều cơ quan đã xây dựng đề án vị trí việc làm từ trước; bạn nên biết mình đang được xếp ở vị trí nào trong đề án đó, bản mô tả viết gì, và nó có phản ánh đúng việc bạn đang làm không.

Lương cơ sở và hệ số có biến mất không

Theo định hướng, khi bảng lương mới được áp dụng, lương sẽ được thể hiện bằng mức tiền cụ thể cho từng vị trí thay vì hệ số nhân lương cơ sở. Nhưng trong giai đoạn chuyển tiếp, mức lương cơ sở vẫn là căn cứ tính lương theo hệ số cho tới khi văn bản mới có hiệu lực, và vẫn được điều chỉnh theo từng thời kỳ. Một số văn bản có đề cập "mức tham chiếu" dùng cho những khoản đang tính theo lương cơ sở, như một số chế độ, trợ cấp, lệ phí.

Điều này có nghĩa: trong khi chờ cải cách, mọi phép tính trong các bài khác của chuyên mục này vẫn dùng được. Khi bảng lương mới có hiệu lực, bạn sẽ cần đọc lại cách tính phụ cấp, khoản đóng bảo hiểm và các chế độ khác, vì nhiều khoản đang gắn với lương cơ sở sẽ phải có căn cứ mới.

Một điểm quan trọng về bảo hiểm: tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội của bạn sẽ dựa trên tiền lương theo cách mới. Quá trình đóng trước đó vẫn được ghi nhận theo từng giai đoạn. Việc tính lương hưu cho người có cả hai giai đoạn sẽ đi theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và văn bản hướng dẫn; bạn không cần lo phần đã đóng bị mất.

Những điều nên chuẩn bị từ bây giờ

Gom đủ quyết định về lương. Chuyển sang bảng mới thường đi kèm bảng quy đổi dựa trên ngạch, bậc, phụ cấp hiện hưởng. Có đủ bản sao các quyết định gần nhất, bạn kiểm được mình đã được chuyển đúng chưa.

Biết rõ vị trí việc làm của mình. Xin xem bản mô tả vị trí việc làm, so với việc thật đang làm. Nếu bạn đang làm nhiều việc hơn mô tả, đây là lúc trao đổi với lãnh đạo đơn vị để điều chỉnh qua đúng quy trình.

Liệt kê phụ cấp đang hưởng. Ghi từng loại phụ cấp, căn cứ, tỷ lệ hoặc hệ số. Khi văn bản mới ra, đối chiếu xem loại nào được giữ, gộp hay bỏ, và phần bị ảnh hưởng được bù hoặc bảo lưu ra sao.

Kiểm quá trình đóng bảo hiểm. Mở VssID, đối chiếu tiền lương làm căn cứ đóng với các quyết định. Sửa sai sót bây giờ dễ hơn sau khi đã chuyển sang hệ thống mới.

Không vội quyết định lớn vì tin đồn. Xin nghỉ, chuyển vị trí, chuyển ngành chỉ vì nghe "bảng lương mới vị trí này cao hơn" là rủi ro khi văn bản chưa có. Chờ văn bản chính thức rồi mới tính.

Khi văn bản cụ thể ban hành: đọc theo thứ tự này

Văn bản về bảng lương mới thường dài, có nhiều phụ lục. Bạn không cần đọc hết, chỉ cần đi đúng thứ tự:

  1. Phạm vi và đối tượng áp dụng: bạn có thuộc diện không, cơ quan bạn áp dụng từ khi nào.
  2. Bảng lương tương ứng với nhóm của bạn: chức vụ lãnh đạo hay chuyên môn nghiệp vụ, công chức hay viên chức.
  3. Bảng chuyển xếp hoặc quy đổi: từ ngạch, bậc hiện tại sang ô nào ở bảng mới.
  4. Quy định về bảo lưu khi lương mới thấp hơn lương đang hưởng.
  5. Phụ cấp: loại nào giữ, loại nào gộp, loại nào bỏ, cách tính mới.
  6. Thời gian nâng lương ở bảng mới và cách tính thời gian đã có ở bảng cũ.
  7. Những khoản khác đang tính theo lương cơ sở sẽ dựa vào căn cứ nào.

Đọc xong, bạn lấy số liệu của mình đi theo bảng quy đổi để ra con số dự kiến. Khi cơ quan công bố danh sách chuyển xếp, đối chiếu ngay dòng của mình. Nếu không khớp, đề nghị giải thích trong thời hạn mà văn bản cho phép.

Mỗi nhóm nên để ý điều gì khi bảng mới ra

Người giữ chức vụ lãnh đạo. Theo định hướng, nhóm này có bảng lương chức vụ riêng thay cho cách cộng phụ cấp chức vụ vào lương ngạch bậc. Điều cần kiểm là khi thôi giữ chức vụ thì lương được xếp lại theo bảng nào, và thời gian giữ chức vụ có được ghi nhận khi chuyển về chuyên môn không.

Người làm chuyên môn lâu năm. Lương theo ngạch bậc hiện nay phản ánh thâm niên khá rõ qua các lần nâng bậc và vượt khung. Khi chuyển sang bảng mới, bạn đọc kỹ cách quy đổi bậc cũ và phần vượt khung đang hưởng sang ô mới, cùng cơ chế bảo lưu nếu có.

Người mới vào nghề. Bạn nên quan tâm tới mức khởi điểm của vị trí mình đang làm và lộ trình tăng lương theo bảng mới: bao lâu xét một lần, dựa vào tiêu chí gì. Đây là thứ quyết định thu nhập của bạn trong nhiều năm tới.

Người ở địa bàn có phụ cấp khu vực, thu hút. Phụ cấp gắn với địa bàn là một phần đáng kể trong thu nhập ở vùng khó khăn. Khi hệ thống phụ cấp được sắp xếp lại, bạn kiểm phụ cấp theo địa bàn được giữ hay chuyển thành khoản khác, và danh mục địa bàn sau sắp xếp hành chính năm 2025 được áp ra sao.

Viên chức đơn vị tự chủ. Ngoài bảng lương chung, thu nhập của bạn còn phụ thuộc quy chế của đơn vị. Bạn theo dõi cả văn bản chung lẫn việc đơn vị sửa quy chế chi tiêu nội bộ cho phù hợp.

Cách đọc tin về cải cách tiền lương cho tỉnh táo

Chủ đề lương luôn thu hút người đọc, nên tin về cải cách lan nhanh và không phải tin nào cũng đúng. Một số cách lọc:

  • Tin có nêu tên văn bản, cơ quan ban hành và ngày có hiệu lực thì đáng đọc tiếp; tin chỉ nói "sắp", "dự kiến", "theo nguồn tin" thì chỉ để tham khảo.
  • Bảng lương có con số cụ thể lan trên mạng mà không dẫn văn bản thường là bảng tự tính hoặc bảng dự thảo cũ.
  • Phân biệt dự thảo xin ý kiến với văn bản đã ban hành; dự thảo có thể thay đổi nhiều.
  • Tin cũ của những năm trước hay được đăng lại; luôn xem ngày đăng và ngày của văn bản.
  • Mọi lời mời đăng ký, khai báo, nộp tiền để "được xếp lương mới" là lừa đảo; việc chuyển xếp do cơ quan làm theo văn bản.

Nguồn đáng tin nhất vẫn là văn bản chính thức và hướng dẫn của cơ quan bạn. Khi có thắc mắc, hỏi bộ phận tổ chức cán bộ, họ sẽ nhận hướng dẫn trực tiếp từ cấp trên.

Câu hỏi thường gặp

Cải cách tiền lương có làm giảm lương của ai không?

Định hướng đã nêu là khi chuyển sang chế độ mới, tiền lương của người đang hưởng không thấp hơn mức hiện hưởng, thường thông qua cơ chế bảo lưu. Cách thực hiện cụ thể phụ thuộc vào văn bản ban hành, bạn đọc phần chuyển xếp và bảo lưu khi văn bản có hiệu lực.

Người sắp nghỉ hưu có bị ảnh hưởng không?

Lương hưu được tính theo bình quân tiền lương đã đóng bảo hiểm xã hội theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Nếu bạn nghỉ hưu sau khi bảng mới áp dụng, các tháng đóng theo bảng mới sẽ góp vào bình quân đó. Bạn nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về cách tính cho trường hợp của mình khi có hướng dẫn.

Phụ cấp thâm niên nghề có bị bỏ không?

Định hướng có nói tới việc sắp xếp lại phụ cấp, nhưng loại nào giữ, gộp hay bỏ và áp dụng với ngành nào do văn bản cụ thể quy định. Khi chưa có văn bản, mọi khẳng định chắc chắn về việc bỏ hay giữ một loại phụ cấp đều chưa có căn cứ.

Viên chức ở đơn vị tự chủ tài chính có theo bảng lương mới không?

Đơn vị sự nghiệp tự chủ có thể có cơ chế trả lương riêng theo mức độ tự chủ, nhưng vẫn phải tuân theo khung chung do Nhà nước quy định. Bạn đọc phần đối tượng áp dụng trong văn bản mới và quy chế của đơn vị.

Bản mô tả vị trí việc làm ảnh hưởng thế nào tới lương của mình?

Theo định hướng, lương gắn với vị trí việc làm, nên vị trí bạn được xếp và bản mô tả của nó sẽ là căn cứ quan trọng khi chuyển sang bảng mới. Việc xây dựng và điều chỉnh vị trí việc làm do cơ quan thực hiện theo quy trình, bạn có thể góp ý qua lãnh đạo đơn vị.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138