DieuChinh.comĐiều Chỉnh
Lương cán bộ, công chức, viên chức

Cách tính lương công chức, viên chức: hệ số nhân lương cơ sở cộng các khoản phụ cấp

Tự tính lương tháng của công chức, viên chức: lương theo hệ số, phụ cấp theo lương cơ sở, phụ cấp theo phần trăm, khoản trừ bảo hiểm và cách kiểm lại.

Vietnamese civil servant at a wooden desk in a provincial office in Nghe An, calculator and blank notebook beside a closed folder, seen over the shoulder, morning window light

Lương tháng của công chức, viên chức được tính theo một nguyên tắc khá gọn: lấy hệ số lương của ngạch, bậc mình đang giữ nhân với mức lương cơ sở hiện hành, rồi cộng các khoản phụ cấp, sau đó trừ phần bảo hiểm mà người lao động phải đóng. Phần khó không nằm ở phép nhân, mà ở chỗ mỗi loại phụ cấp được tính trên một cái nền khác nhau: có khoản lấy hệ số nhân thẳng với lương cơ sở, có khoản lấy phần trăm của lương đang hưởng.

Bài này đi lần lượt từng lớp của một tháng lương, kèm một ví dụ giả định với con số tròn để bạn dễ theo. Mức lương cơ sở trong ví dụ không phải mức thật; khi tự tính, bạn thay bằng mức hiện hành tra tại văn bản mới nhất hoặc hỏi bộ phận tài vụ của cơ quan.

Công thức gốc: hệ số nhân với mức lương cơ sở

Ở khu vực nhà nước, tiền lương không ghi thẳng bằng một con số trong quyết định tuyển dụng như ở doanh nghiệp. Quyết định chỉ ghi ngạch hoặc chức danh nghề nghiệp, bậc lương và hệ số tương ứng. Số tiền thực nhận được suy ra bằng cách nhân hệ số đó với mức lương cơ sở mà Nhà nước công bố cho từng thời kỳ. Vì vậy cùng một người, cùng một bậc, nhưng khi mức lương cơ sở được điều chỉnh thì số tiền trên phiếu lương đổi theo mà không cần quyết định mới về bậc.

Cách làm này có hai cái lợi. Thứ nhất, Nhà nước chỉ cần đổi một con số là cả hệ thống lương được điều chỉnh đồng loạt, không phải sửa từng bảng. Thứ hai, người hưởng lương dễ tự kiểm tra: biết hệ số của mình và biết mức lương cơ sở là tính ra được phần lương chính. Mặt trái là nhiều người chỉ nhớ "lương mình hệ số mấy" mà không để ý phụ cấp được tính trên nền nào, nên khi lương cơ sở tăng lại ngạc nhiên vì tổng thu nhập không tăng đúng như phép nhân đơn giản.

Lưu ý về tên gọi: văn bản có giai đoạn nói tới việc thay lương cơ sở bằng một mức khác trong khuôn khổ cải cách tiền lương. Cho tới khi văn bản mới có hiệu lực, cách tính vẫn đi theo hệ số nhân lương cơ sở. Khi bạn đọc bài này, hãy kiểm lại xem cơ quan mình đang áp dụng cách tính nào.

Các lớp của một tháng lương và nền tính của từng lớp

Bảng dưới đây tách một tháng lương thành từng lớp. Cột thứ ba là chỗ hay nhầm nhất: phụ cấp tính trên nền nào thì khi lương cơ sở đổi sẽ đổi theo kiểu đó.

LớpGồm những gìTính trên nền nào
Lương theo ngạch, bậcHệ số ghi trong quyết định xếp lươngHệ số nhân mức lương cơ sở
Phụ cấp chức vụ lãnh đạoTrưởng, phó phòng, người đứng đầu đơn vị…Hệ số phụ cấp nhân mức lương cơ sở
Phụ cấp thâm niên vượt khungNgười đã ở bậc cuối của ngạch đủ thời gianPhần trăm của lương bậc cuối
Phụ cấp tính theo phần trăm khácThâm niên nghề, ưu đãi theo nghề…Phần trăm của lương đang hưởng cộng một số phụ cấp
Phụ cấp tính theo hệ số khácKhu vực, trách nhiệm, độc hại, lưu động…Hệ số nhân mức lương cơ sở
Khoản trừBảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, có thể có bảo hiểm thất nghiệp, đoàn phíTỷ lệ hiện hành nhân tiền lương làm căn cứ đóng

Đọc bảng theo chiều dọc, bạn thấy gần như mọi khoản đều gắn với mức lương cơ sở, trực tiếp hoặc gián tiếp. Đó là lý do mỗi đợt điều chỉnh lương cơ sở kéo theo cả phiếu lương thay đổi. Danh sách cụ thể phụ cấp nào thuộc nhóm nào do văn bản hướng dẫn quy định; nếu cơ quan bạn có loại phụ cấp đặc thù, hãy hỏi tài vụ xem nó được tính theo cách nào.

Tự tính lương tháng theo sáu bước

Lấy quyết định xếp lương gần nhất, quyết định bổ nhiệm (nếu có) và một phiếu lương cũ để đối chiếu. Rồi làm lần lượt:

  1. Ghi hệ số lương theo ngạch, bậc hiện tại. Nếu có hệ số chênh lệch bảo lưu, ghi riêng một dòng.
  2. Ghi hệ số phụ cấp chức vụ lãnh đạo nếu đang giữ chức vụ.
  3. Nếu đã hưởng thâm niên vượt khung, ghi tỷ lệ phần trăm và nhân với hệ số bậc cuối để quy ra hệ số.
  4. Cộng ba dòng trên lại, được tổng hệ số làm nền. Phụ cấp thâm niên nghề và ưu đãi nghề, nếu có, thường lấy phần trăm của tổng này; ghi tỷ lệ của bạn và tính ra hệ số tương ứng.
  5. Cộng thêm hệ số các phụ cấp tính thẳng theo lương cơ sở như khu vực, trách nhiệm, độc hại. Nhân toàn bộ tổng hệ số với mức lương cơ sở hiện hành để ra tổng thu nhập trước khi trừ.
  6. Tính khoản trừ bảo hiểm bằng tỷ lệ hiện hành nhân với tiền lương làm căn cứ đóng, rồi trừ ra để có số thực nhận trước thuế.

Cách quy mọi thứ về hệ số trước, nhân lương cơ sở sau, giúp bạn chỉ phải làm phép nhân tiền một lần. Khi lương cơ sở đổi, bạn giữ nguyên tổng hệ số và chỉ thay con số nhân cuối cùng.

Ví dụ giả định: một chuyên viên có phụ cấp chức vụ

Giả sử chị Hạnh là chuyên viên ở một sở tại Lâm Đồng (mọi hệ số dưới đây đều là ví dụ giả định), đang giữ hệ số lương 3,00 và là phó trưởng phòng với hệ số phụ cấp chức vụ 0,40. Chị chưa tới bậc cuối nên không có vượt khung, không có thâm niên nghề, nhưng được hưởng phụ cấp khu vực hệ số 0,10. Để dễ tính, ví dụ giả định mức lương cơ sở là 2.000.000 đồng; đây không phải mức thật.

Tổng hệ số làm nền là 3,00 cộng 0,40, bằng 3,40. Cộng thêm phụ cấp khu vực 0,10 được tổng hệ số 3,50. Nhân với mức lương cơ sở giả định ra 7.000.000 đồng trước khi trừ. Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm của chị gồm lương theo ngạch bậc và phụ cấp chức vụ, tức 3,40 nhân 2.000.000 đồng, bằng 6.800.000 đồng; phụ cấp khu vực không nằm trong phần này. Nếu tổng tỷ lệ chị phải đóng là một con số giả định 10 phần trăm thì khoản trừ là 680.000 đồng, thực nhận trước thuế là 6.320.000 đồng.

Bạn nên để ý hai điều. Một là phụ cấp khu vực làm tăng thu nhập nhưng không làm tăng khoản trừ bảo hiểm, vì nó không thuộc tiền lương làm căn cứ đóng. Hai là nếu mức lương cơ sở tăng, cả ba khoản lương, chức vụ, khu vực đều tăng theo cùng một tỷ lệ, còn khoản trừ tăng theo phần lương làm căn cứ đóng. Thay con số giả định bằng mức hiện hành và tỷ lệ đóng hiện hành, bạn sẽ có con số gần với phiếu lương thật của mình.

Công chức và viên chức tính khác nhau ở chỗ nào

Cùng khung công thức. Cả hai nhóm đều nhận lương theo hệ số nhân lương cơ sở, cộng phụ cấp. Khác biệt nằm ở tên gọi: công chức xếp theo ngạch, viên chức xếp theo chức danh nghề nghiệp, mỗi bên có bảng hệ số riêng.

Khoản trừ bảo hiểm có thể khác. Viên chức làm việc theo hợp đồng làm việc nên theo nguyên tắc thuộc diện bảo hiểm thất nghiệp; công chức thì theo nguyên tắc không thuộc diện này. Hai người cùng hệ số vì vậy có thể có số thực nhận chênh nhau một chút. Kiểm lại theo quy định hiện hành.

Nguồn trả lương khác nhau. Công chức hưởng lương từ ngân sách cấp cho cơ quan. Viên chức ở đơn vị sự nghiệp có thể được trả một phần từ nguồn thu của đơn vị, nên ngoài lương theo hệ số còn có thu nhập tăng thêm tuỳ quy chế chi tiêu nội bộ. Khoản này không theo công thức chung.

Phụ cấp nghề đặc thù tập trung ở viên chức. Giáo viên, nhân viên y tế và nhiều nghề sự nghiệp khác thường có phụ cấp ưu đãi nghề, thâm niên nghề; công chức hành chính phần lớn không có loại này. Đó là lý do so lương "cùng hệ số" giữa hai người khác ngành thường không ra cùng một con số.

Những chỗ hay tính sai khi tự kiểm

Đối chiếu con số mình tính với phiếu lương, nếu lệch thì thường rơi vào một trong các chỗ sau:

  • Nhân phần trăm thâm niên nghề với cả phụ cấp khu vực, trong khi phần trăm đó chỉ tính trên một số khoản nhất định.
  • Quên rằng quyết định nâng bậc có ngày hiệu lực riêng; tháng nhận quyết định chưa chắc là tháng bắt đầu hưởng bậc mới.
  • Dùng mức lương cơ sở cũ hoặc mức mới khi văn bản chưa có hiệu lực; tiền chênh lệch sẽ được truy lĩnh sau chứ không mất.
  • Cộng cả thu nhập tăng thêm, tiền làm thêm giờ, công tác phí vào "lương" rồi so với công thức; các khoản đó tính riêng.
  • Tính khoản trừ bảo hiểm trên toàn bộ thu nhập thay vì trên tiền lương làm căn cứ đóng.
  • Quên khấu trừ thuế thu nhập cá nhân ở những tháng thu nhập vượt mức giảm trừ; khoản này tuỳ hoàn cảnh từng người.

Khi không tìm ra chỗ lệch, hãy mang quyết định xếp lương và phiếu lương tới bộ phận tài vụ hoặc tổ chức cán bộ của cơ quan, đề nghị họ chỉ cho bạn từng dòng. Việc này hoàn toàn bình thường và là quyền của người hưởng lương.

Khi lương cơ sở được điều chỉnh: bạn cần làm gì

Mỗi khi có tin điều chỉnh lương cơ sở, việc đầu tiên là đọc văn bản chính thức để biết mức mới và ngày có hiệu lực, thay vì tin số liệu lan truyền trên mạng xã hội. Sau đó lấy tổng hệ số bạn đã quy ở các bước trên, nhân với mức mới, trừ đi kết quả nhân với mức cũ: phần chênh chính là số tiền tăng thêm trước khi trừ bảo hiểm.

Nếu văn bản có hiệu lực từ một tháng đã qua, cơ quan sẽ chi bù phần chênh cho những tháng đó. Bạn nên ghi lại số tháng được truy lĩnh và tự nhân ra để đối chiếu khi tiền về. Đồng thời, khoản trừ bảo hiểm cũng tăng theo vì tiền lương làm căn cứ đóng tăng, nên số thực nhận tăng ít hơn một chút so với phép nhân thô.

Một lời dặn chung: tin nhắn hoặc cuộc gọi đề nghị "cập nhật thông tin để nhận lương mới" là dấu hiệu lừa đảo. Việc điều chỉnh lương của công chức, viên chức do cơ quan tự làm theo văn bản, bạn không phải khai báo gì với ai bên ngoài.

Câu hỏi thường gặp

Lương công chức có tính theo số ngày làm việc trong tháng không?

Lương theo hệ số được trả theo tháng. Nếu trong tháng có ngày nghỉ không hưởng lương, cơ quan sẽ trừ theo số ngày thực tế theo quy chế, còn nghỉ phép, nghỉ lễ theo quy định thì vẫn được tính đủ. Cách chia ngày cụ thể nằm trong quy chế chi tiêu nội bộ của cơ quan.

Thu nhập tăng thêm có phải là một phần của lương không?

Không. Thu nhập tăng thêm đến từ khoản tiết kiệm chi hoặc nguồn thu của đơn vị, chi theo quy chế chi tiêu nội bộ, không theo công thức hệ số. Nó có thể khác nhau giữa các cơ quan và giữa các năm, nên khi tự kiểm lương bạn tách riêng khoản này ra.

Mức lương cơ sở hiện nay là bao nhiêu?

Mức này thay đổi theo từng đợt điều chỉnh nên bài không ghi con số. Bạn tra văn bản mới nhất của Chính phủ về mức lương cơ sở, hỏi bộ phận tài vụ hoặc xem dòng lương trên phiếu lương gần nhất rồi chia cho hệ số của mình để suy ngược ra.

Công chức mới tuyển trong thời gian tập sự có hưởng đủ lương bậc 1 không?

Trong thời gian tập sự, người được tuyển dụng hưởng một tỷ lệ phần trăm của lương bậc 1 theo quy định, trừ một số trường hợp được hưởng đủ. Tỷ lệ và các trường hợp ngoại lệ có thể được điều chỉnh, nên bạn hỏi bộ phận tổ chức cán bộ hoặc đọc văn bản tuyển dụng hiện hành.

Làm sao biết hệ số lương hiện tại của mình?

Hệ số ghi trong quyết định xếp lương hoặc quyết định nâng bậc gần nhất. Bạn cũng có thể xem dòng hệ số trên phiếu lương hoặc trên quá trình đóng bảo hiểm xã hội trong ứng dụng VssID, nơi ghi tiền lương làm căn cứ đóng theo từng giai đoạn.

Lương công chức có bị trừ thuế thu nhập cá nhân không?

Có, nếu thu nhập chịu thuế sau khi trừ giảm trừ gia cảnh và các khoản bảo hiểm bắt buộc vượt ngưỡng chịu thuế. Một số phụ cấp được loại khỏi thu nhập chịu thuế theo quy định về thuế. Phần lớn người có thu nhập ở mức trung bình chỉ phải nộp ít hoặc không phải nộp, tuỳ số người phụ thuộc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138